CHƯƠNG 14

Anh mặc sơ mi trắng đã , mang giày da lấm .

Dù gió sương đã hằn rõ lên , tôi vẫn nhận ra anh ngay lập tức.

“Trần Viễn!”
“Chu Dũng!”

người đàn ông trung niên, ôm chặt nhau như hồi còn là thiếu niên.

“Cô Vương!” – Trần Viễn buông tôi ra, nhanh đến trước mẹ.

Vị chủ tịch vốn nói một là một này, lúc này lại đỏ hoe mắt.

Anh không nói nhiều, chỉ cúi người thật sâu.

“Thưa cô, học trò bất hiếu, từng năm mới đến thăm cô.”

Mẹ tôi đỡ anh dậy, nhìn kỹ một hồi, mỉm cười hài lòng:

“Tốt, tốt. Cao lớn hơn rồi, vạm vỡ hơn rồi. Còn có tiền đồ hơn lúc nhỏ nữa.”

Sau mấy lời hỏi han, chúng tôi lên chiếc xe jeep kỹ cử đến đón.

Xe rời thành phố, phong cảnh bắt đầu thay đổi.

Đường cao tốc phẳng dần biến thành quốc lộ gập ghềnh, những tòa nhà cao tầng dần nhường chỗ cho núi non trập trùng.

Càng đi sâu núi, đường càng hẹp, cua càng gấp.

Xe bò quanh vách núi, một là sườn dốc dựng đứng, một là vực sâu hun hút.

Nhiều lúc, lòng tay tôi toát mồ hôi vì lo lắng, nhưng mẹ thì lại bình thản lạ thường, lặng lẽ nhìn ra ngoài kính – nơi có những ngôi làng nhỏ lác đác trong thung lũng.

Sau gần năm tiếng xóc nảy, chiều tối, chúng tôi đến được Vân Sơn.

nhỏ, chỉ có đường chính, tòa nhà đều là kiểu , thấp bé, so với sự phồn hoa của Giang Thành, đúng là thế giới khác biệt.

Trần Viễn sắp xếp chúng tôi tại nhà khách của – nơi được xem là “khách sạn tốt nhất” .

Phòng ốc bài trí đơn sơ nhưng sạch sẽ, không chút bụi.

Bữa tối là bốn món mặn một món canh – đều là món ăn dân dã địa phương.

Trên ăn, Trần Viễn giới thiệu chi tiết lịch trình ngày mai.

“Cô giáo, Chu Dũng, mai tôi muốn đưa mọi người đến một học xa nhất, điều kiện khó khăn nhất của : học .”

anh nghiêm túc – “Tình hình đó có lẽ… còn tệ hơn mọi người tưởng. Tôi muốn để mọi người thấy được sự thật trần trụi nhất.

Mong mọi người… chuẩn bị tâm lý.”

Tôi nhìn sang mẹ.

đặt đũa xuống, vẻ nghiêm trang, gật đầu:

“Chính vì điều đó mà tôi mới đến .”

20

Một đêm yên ắng.

Có lẽ vì những ngày liên tiếp vất vả, mẹ tôi ngủ rất say. Nhưng tôi thì trằn trọc mãi, không sao chợp mắt được. Câu nói của Trần Viễn “hãy chuẩn bị tâm lý” như một hòn đá đè nặng trong lòng tôi.

Hôm sau, khi trời còn chưa sáng, chúng tôi đã lên đường.

Chiếc xe địa hình rời khỏi thị trấn trong làn sương sớm, men theo đường núi quanh co còn hẹp và hiểm trở hơn hôm qua, tiến sâu trong núi.

đường này, gọi là “đường” miễn cưỡng – chẳng qua chỉ là một vết cắt gồ ghề bị đục thô lên từ sườn núi. đường lởm chởm ổ gà, xe xóc như một chiếc thuyền nan chòng chành trong sóng dữ.

Nhiều lần, bánh xe chỉ cách mép vực một gang tay, khiến tim tôi như muốn nhảy ra khỏi lồng ngực.

“ đường này, năm nào bọn tôi sửa, nhưng hễ mưa xuống là lũ tràn về, lại phá sạch.” – Trần Viễn nhìn ra ngoài sổ, đầy bất lực.
“ thầy cô học mỗi tháng phải đi bộ 7–8 tiếng men theo đường này, về thị trấn gùi lương thực và đồ dùng sinh hoạt cho tháng.”

Từng lời anh nói khiến lòng tôi nặng dần xuống.

Sau gần ba tiếng “lắc lư”, khi xe dừng lại một thung lũng tương đối phẳng, tôi cảm giác như xương cốt mình sắp rời ra từng mảnh.

“Đến rồi.” – Trần Viễn nói.

Chúng tôi xuống xe, cảnh tượng trước mắt khiến tôi lập tức hiểu ra thế nào là “tệ hơn tưởng tượng”.

Cái gọi là “ học ”, hoàn toàn không có tường bao, không có cổng. Chỉ có ba căn nhà trơ trọi, xây vàng và đá, nằm trơ trọi trên một khoảng trống cằn cỗi. Mái lợp ngói đen, nhiều chỗ đã thủng, để lộ xà gỗ trong.

sổ không có kính, chỉ được che những tấm nhựa ni lông, gió thổi lật phành phạch.

Thứ duy nhất chứng minh là một ngôi , là cây cột gỗ trơ trụi trước dãy nhà. Trên đó, lá quốc kỳ năm cánh đỏ bạc màu đang cứng cỏi tung bay giữa gió núi lạnh lẽo.

“Cô Vương, anh Chu, chính là học .” – Trần Viễn khản đặc.

Mẹ tôi không nói gì. chỉ lặng lẽ nhìn lá cờ , ánh mắt chất chứa cảm xúc phức tạp mà tôi không tài nào đọc nổi. Tấm lưng còng của , lúc đó, như bất chợt thẳng lên.

Khi chúng tôi còn đang đứng đó, cánh một trong những căn nhà vang lên tiếng “két” rồi mở ra. Một cụ ông tóc bạc trắng, thân hình gầy gò, gương đầy nếp nhăn ra.

Ông mặc bộ đồ xanh kiểu Tôn Trung Sơn đã bạc màu, cổ tay đã sờn rách. Vừa thấy Trần Viễn, đôi mắt đục ngầu của ông lập tức sáng lên.

“Chủ tịch Trần, anh đến rồi à!”

“Thầy Trương, tôi đến thăm thầy và học sinh.” – Trần Viễn vội vàng tới, quay lại giới thiệu với chúng tôi:
“ là thầy Trương Ái Quốc – thầy giáo duy nhất của học . Ông đã dạy 42 năm rồi.”

Bốn mươi năm.

số như một mũi kim nhọn đâm mạnh tim tôi.

Mẹ tôi tiến lên, đưa tay nắm chặt đôi tay thô ráp, đầy vết chai và khớp xương to của thầy Trương.

“Anh à, anh vất vả quá rồi.”

người cộng lại hơn 140 tuổi, đời đứng trên bục giảng. Họ nhìn nhau – ánh mắt không cần lời, đã vượt lên ngàn vạn câu nói.
Họ là đồng chí hướng, họ hiểu nhau – hiểu về sự kiên trì và niềm vinh dự của nghề giáo.

Thầy Trương đưa chúng tôi căn nhà giữa – là lớp học lớn nhất.

trong rất tối, ánh sáng xuyên qua tấm nhựa rách nát nơi sổ, hòa quyện cùng mùi bụi trong không khí.

Không có đèn điện. Trên trần nhà treo một chiếc đèn dầu phủ đầy bụi.

Mấy chục bộ ghế gỗ kỹ, cái cao cái thấp, xiêu vẹo đặt lộn xộn.

Phía trước là một tấm bảng “đen” – thực ra là bức tường quét sơn đen, còn lưu lại mấy dòng phấn viết dở.

Nhưng khiến tôi chấn động nhất lại là những đứa trẻ ngồi sau học.

Chừng ba, bốn chục , từ 6–7 tuổi đến 12–13 tuổi, chen chúc trong lớp học, học theo mô hình đa khối.

mặc quần áo mỏng, đầy vá víu, mũi và đôi tay đỏ ửng vì lạnh.

Nhưng đôi mắt của – là thứ sáng nhất mà tôi từng thấy trong đời.

Khi thấy nhóm người lạ chúng tôi , ánh mắt ngập ngừng, tò mò và – thứ rõ ràng nhất – là khao khát kiến thức và một thế giới rộng lớn ngoài.

Thầy Trương vỗ tay, gọi lớn phổ thông pha vùng núi:

“ học!”

Lũ trẻ đồng loạt đứng bật dậy, đồng thanh hô vang:

“Chúng chào cô ạ!”

Âm thanh non nớt, chưa đều nhau, nhưng vang vọng khắp căn phòng nát – làm tai tôi ù đi, và làm tim tôi thắt lại thành một cục.

Mắt mẹ tôi đỏ hoe.

từ từ lên bục giảng thấp bé, nhìn xuống những đôi mắt trong sáng – như thể nhìn thấy lớp học đầu tiên của đời mình cách bốn mươi năm.

cầm lấy nửa viên phấn còn sót lại, quay người, chậm rãi viết lên bảng ba chữ to và rõ ràng:

“Tôi là ai.”