Chương 4

“Lão bá trí nhớ tốt. Điệu hát cũ trong dân gian lưu truyền xa rộng, có lẽ Thẩm nương tử đã nghe qua, Uyển Thanh cũng từng nghe qua. Lễ hiến cung hôm vốn không phải để tranh ai trước ai sau, mà là nguyện sửa lại điệu cũ thành phổ mới để nhiều người nghe thấy hơn.”

Lời nói hoa mỹ.

Đem “trộm” đổi thành “sửa”.

Đem cái tên của ta nhẹ nhàng xóa nhòa thành một câu “cũng từng nghe qua”.

Dưới đài có người dao động.

Con gái thế gia đứng trên đài cao, y phục sạch sẽ, giọng nói dịu dàng. Một vong phụ làm thuyền cung, một lão thuyền hộ giọng khàn đặc, nghe thế cũng không giống người có truyền thừa chính thống bằng nàng ta.

Ta không tranh luận khúc nhạc với nàng ta nữa.

Ta đi đến trước án hương, đưa tay mở hũ ruốc thịt đầu tiên.

Quản sự Lục gia lập tức ngăn lại một bước: “Thẩm Chiếu Ninh, cô còn định gây náo loạn đến bao giờ?”

Ta nhìn vị quan lại.

“Thuyền cung bày trong lễ hiến tế, có thể nghiệm không?”

Sắc mặt quan lại không được tốt lắm.

Bài hát của lão thuyền hộ họ Tần đã khiến tình cảnh khó cứu vãn, nhưng nếu đồ Lục gia bày ra mà không cho nghiệm, chẳng hóa ra là chột dạ.

Ông ta trầm giọng: “Nghiệm.”

Tay quản sự Lục gia khựng lại giữa không trung.

Ta gỡ lớp bùn niêm phong.

Lớp ruốc bên trên vàng óng tơi xốp, hương thơm ngào ngạt như vừa mới ra lò. Người vây xem nghển cổ, có kẻ nhỏ giọng: “Chẳng phải rất tốt sao?”

Ta không nói gì.

Thìa nhấn xuống.

Chỉ mới nhấn xuống nửa tấc, đầu thìa đã chạm phải một tảng ẩm bết dính.

Ta lật lớp ruốc bên dưới lên, trải ra đĩa sứ trắng. Lớp trên vàng óng, bên dưới xỉn màu, những chỗ đóng tảng còn loang loáng mỡ, dưới ánh mặt trời trước Thiên Phi cung, hơi ẩm không cách che giấu nổi.

Một quyến thuộc bịt : “Sao lại kết tảng thế này?”

Ta vê ra một , đưa đến trước mặt quan lại.

“Bề ngoài vàng óng, bên dưới ẩm kết. Đây không phải thuyền cung, đây là món đồ trưng bày cho quý nhân trên bờ xem thôi.”

Giọng Lục Uyển Thanh hơi căng thẳng: “Hôm hơi ẩm nặng, mở hũ ra tất nhiên sẽ bị ẩm.”

Ta nhìn nàng ta: “ hũ vừa mở, hơi ẩm lại sinh ra từ bên dưới sao?”

Khóe môi nàng ta khẽ động.

Ta bẻ tảng ruốc đó ra, bên trong đã bắt đầu có mùi chua. Rất nhạt, nhưng không giấu nổi người làm thuyền cung.

Trên thuyền sợ nhất là loại tảng ẩm này.

Khoang thuyền hầm bí, người dạ dày yếu ăn vào nhẹ thì nôn mửa tiêu chảy, nặng thì cả nửa thuyền đều ngã bệnh theo.

Bên cạnh có một thuyền hộ trẻ tuổi thấp giọng: “Mùi này không đúng.”

Quản sự Lục gia giận dữ: “Các người đều là quân xanh cô ta gọi đến, tất nhiên là giúp cô ta nói chuyện rồi!”

“Vậy thì để thuyền y ngửi.”

Ta ngước mắt nhìn xuống dưới đài.

Lão thuyền y họ Tạ được người ta đỡ lên phía trước.

Ông đã xem bệnh thương hàn, lạ nước lạ cái và bệnh do lương thực mốc hỏng cho thuyền hộ bến Lưu Gia suốt nửa đời người. Nhiều người không tin Thẩm gia, không dám đắc tội Lục gia, nhưng không ai dám bảo cái mũi của lão thuyền y họ Tạ lại nhận tiền của ai cả.

Ông nhận lấy đĩa, chỉ ngửi một cái đã nhíu mày.

“ này mà lên thuyền, kẻ dạ dày yếu sẽ hỏng trước.”

Trong đám đông vang lên những tiếng bàn tán xầm xì.

Lục Uyển Thanh siết chặt cạnh đàn tỳ bà.

Ta lại đi đến trước hũ om bã rượu.

Dây đỏ trên vò rất đẹp, bùn niêm phong cũng ép dấu của Lục gia. Nhưng càng đẹp đẽ thì càng không chịu nổi sự bóc tách.

Nắp vừa mở, hương thơm ùa ra trước tiên.

Bạch khấu, tiểu hồi, sả, món cũng có đủ.

Chỉ là nó “nổi”.

Mùi hương liệu nổi trên da , mùi tanh của thịt bên dưới như bị một lớp vải mỏng che đậy, vừa lật ra đã lộ nguyên hình.

Lão thuyền y họ Tạ cúi đầu ngửi, sắc mặt trầm xuống: “Thơm da, tanh xương. Ra biển hai ngày ắt hỏng.”

Lục Uyển Thanh cuối cùng cũng lên tiếng: “Tạ lão tiên sinh, món om này của Lục gia được làm theo cổ pháp. Hương liệu quý giá, hương rượu thanh nhã, chưa chắc mọi người đã ăn quen ngay được.”

Ta nhìn nàng ta.

“Lục cô nương, bạch khấu tại sao không được bỏ sớm?”

mi nàng ta khẽ run.

“Sả tại sao phải đợi đến lúc sắp cạn nước mới bỏ vào?”

Nàng ta không đáp.

“Men bã rượu lâu năm tại sao không thể men mới thay thế?”

Đầu ngón tay nàng ta trắng bệch gần như không còn giọt máu.

Dưới đài chẳng còn ai giúp nàng ta gỡ gạc nữa.

Người làm bàn tiệc có thể nói không những điều này, người gảy tơ trúc cũng có thể nói không . Nhưng hôm nàng ta đứng đây là để nhận thưởng với tư cách “Người truyền thừa thuyền cung Thái Thương”.

Nàng ta không thể không .

Nàng ta chỉ là không .

Bởi vì nàng ta có được là những trên giấy, chứ không phải mấy hũ gốm nơi hậu viện Thẩm gia, không phải bàn tay chạm vào thành vò nghe hơi ẩm giữa đêm thâu của ta.

Sắc mặt quan lại càng lúc càng khó coi.

Quản sự Lục gia vội vàng nói: “Dù hôm thuyền cung có sai sót nhỏ cũng không thể minh lời Thẩm gia nói là hoàn toàn. Lễ hiến cung không phải là nơi xét xử vụ án!”

“Không phải xét xử.”

Ta lau sạch tay, cầm lấy bài hộ lương treo trên vò.

“Nhưng đây là thuyền cung.”

Thẻ rất mới, khắc cũng rất chỉnh tề.

Số thuyền, số tiệm, ngày niêm vò, ngày lên thuyền, chẳng thiếu gì.

Nhưng ta chỉ liếc nhìn một cái đã lật nó lại, đưa cho vị quan lại.

“Lục gia giả mạo bài hộ lương Thẩm ký, đến củ cũng chẳng nắm rõ.”

Quan lại nhận lấy, đôi mày nhíu chặt: “Ý cô là sao?”

Ta chỉ vào hai dòng trên mặt thẻ.

“Ngày niêm vò khắc là mùng tám tháng Tư, ngày lên thuyền lại khắc là mùng sáu tháng Tư.”

Đám đông lặng đi trong tích tắc.

Có người phản ứng kịp, bật cười khẽ một tiếng rồi nhanh chóng thu lại.

Thuyền cung , phải niêm vò trước, lên thuyền sau. Dù không hỏa hầu thì cũng phải ngày tháng.

Ta nhìn Lục Uyển Thanh.

“Ngày niêm vò lại khắc sau ngày lên thuyền. Lục cô nương, cô đến cả tắc niêm trước lên sau của thuyền cung cũng không biết.”

Lớp vỏ dịu dàng trên mặt Lục Uyển Thanh rạn nứt rõ rệt hơn bao giờ hết.

“Thẻ này không phải đích thân ta khắc.” Giọng nàng ta yếu ớt, “Kẻ dưới sơ suất, sao có thể tính lên đầu ta?”

Ta nhìn nàng ta: “Khúc nhạc là cô sửa, đồ là cô hiến, thuyền cung là cô nhận thưởng. Vậy mà sai sót thảy đều là của kẻ dưới sao?”

Trong mắt nàng ta đã lộ vẻ lạnh lẽo.

“Thẩm cô nương, cô hết lần này đến lần khác ép người quá đáng, chẳng qua là vì Chu lang cưới ta nên lòng cô bất mãn thôi.”

Câu nói này vừa dứt, xung quanh quả nhiên lại có xôn xao.

Nàng ta rất thông minh.

Một khi thuyền cung và điệu hát cũ không nói rõ được, liền kéo sự việc về chuyện nam nữ tranh giành. Chỉ cần ta trở thành một kẻ đố phụ, mọi bằng của Thẩm gia đều sẽ bị phủ lên một lớp oán hận cá nhân.

Ta không đáp lại cái tên Chu Nghiễn.

Ta đặt miếng bài hộ lương khắc sai ngày ấy lên án hương.

Tiếng thẻ chạm vào mặt án không nặng, nhưng lại áp đảo cả những tiếng xì xào trong đám đông.

“Lục cô nương.”

Ta nhìn nàng ta, gằn từng .

“Mạng của thuyền hộ không phải là tờ hoa tiên để cô để trang trí cho vẻ thể diện của mình.”

09

Lục Uyển Thanh đứng sau án hương, sắc mặt tái dần đi từng một.

Nhưng nàng ta vẫn không hề thất thái.

Nàng ta chỉ khẽ vịn vào cây tỳ bà, như thể bị người ta oan uổng vô cớ, đáy mắt chứa chan một lớp tủi thân mỏng manh.

“Thẩm cô nương.” Giọng nàng ta rất thấp nhưng đủ để những người đầu nghe thấy, “Cô hận ta gả cho Chu lang, ta được. Nhưng cô không thể vì tư oán mà hủy hoại thanh danh mấy đời của Lục gia.”

Trong đám đông lại có vài ánh mắt đổ dồn về phía ta.

Nàng ta giỏi nhất là những lời lẽ như vậy.

Biến thuyền cung thành chuyện phong nhã, biến việc trộm danh thành truyền thừa, biến tên của ta thành tin cũ dân gian, rồi ép tất cả bằng quay về một câu chuyện đàn bà tranh giành đàn ông.

Ta không nhìn nàng ta.

Ta xoay người gật đầu với bà chủ quán mì Song Phụng.

Khi bà chủ chen lên phía trước, tay ôm cuốn sổ nợ cũ. Hôm bà không mặc áo mới, cổ tay áo còn dính vết mỡ canh dê, khi đứng cạnh thảm đỏ, nữ quyến Lục gia theo năng lùi lại một bước.

Bà đặt cuốn sổ lên án hương.

Một tiếng “rầm” nặng nề.

“Quán mì của ta nhỏ, không lớn bằng danh thế Lục gia.” Bà chủ nói, “Nhưng sổ sách không biết nói dối.”

Quan lại nhìn bà một cái: “Đây là cái gì?”

“Sổ nợ cũ.” Bà lật trang sổ, chỉ vào những trên đó, “Năm xưa Thẩm Đường nợ gạo, nợ mì, nợ khoai sọ lông mới để làm dược thiện cho quyến thuộc , sửa lại lương khô cho thuyền hộ. Năm tháng , nhà ai lấy bao nhiêu, trên sổ đều có cả.”

Bà nói chuyện không văn nhã nhưng rất thực tế.

Một phụ nhân từ trong đám đông chen ra, vành mắt đỏ hoe: “Nam nhân nhà năm đó về cảng, ăn lương thực mốc hỏng dạ dày, chính Thẩm nương tử đã nướng bánh gạo mỏng, lại bảo canh dê ngâm mềm cho nhà ăn. Phương thuốc đó nhà vẫn còn .”

Một lão thuyền hộ khác cũng lên tiếng: “Điệu hát hát không phải của Lục gia. Là Thẩm nương tử ngồi trong bếp sau quán mì Song Phụng, nghe chúng hát từng câu, sửa lại từng câu đấy.”

Sắc mặt Lục Uyển Thanh càng thêm trắng bệch.

Nàng ta vẫn cố gắng mỉm cười: “Sổ nợ cũ chỉ minh Thẩm nương tử nhân thiện, chứ không minh được khúc phổ và đồ thuyền cung—”

“ minh được.”

Từ trong bóng tối cổng cung, lão miếu bước ra.

Lão đi rất chậm, tay bưng một cuốn sổ cũ của Thiên Phi cung.

Bìa sổ bị hương khói ám đen, các góc được khâu bằng chỉ đỏ.

Lão đặt cuốn sổ cũ trước mặt quan lại, lật đến một trang trong đó.

“Thẩm Đường, nương tử thuyền cung Thẩm ký bến Lưu Gia. Phát cháo lễ Phàm suốt ba năm, nộp một tập đồ thuyền cung, một tập điệu hát cũ Phàm, nguyện Thiên Phi nương nương hộ trì người bình an.”

Lão miếu ngước mắt nhìn Lục Uyển Thanh.

“Lúc đó Lục cô nương còn nhỏ. Lục gia đến mượn tập thảo cũ đó đi, nói là để giúp bà ấy chép lại lưu . Thiên Phi cung này có lưu lại ghi chép.”

Gió xuyên qua cổng cung, thổi tro hương tán lạc khắp án hương.

Đầu ngón tay Lục Uyển Thanh nhấn trên dây tỳ bà, dây đàn bị ép phát ra một tiếng động sắc nhọn.

Rất ngắn, rất chói tai.

Quan lại nhận lấy cuốn sổ cũ, lại xem qua sổ nợ của quán Song Phụng. Vài vị đầu mục thuyền hộ nãy giờ vẫn ngồi vững cũng đã đổi sắc mặt.

Họ chưa chắc đã vì Thẩm gia mà thấy bất bình bao nhiêu.

Nhưng thuyền hộ kỵ nhất là mạng sống để làm giả.

Ruốc thịt của Lục gia hoàn ẩm, om tanh nồng, bài hộ lương khắc sai ngày tháng. Nếu hôm vẫn để Lục Uyển Thanh nhận thưởng, sau này trượng phu, con trai, cha già của nhà ai lên thuyền đều phải giao phó dạ dày cho một kẻ chỉ biết gảy đàn sao.

Quản sự Lục gia còn định nói gì đó, quan lại đã trầm giọng: “Lễ hiến cung tạm dừng. Thuyền cung Lục gia hiến nộp phải niêm phong nghiệm lại. tơ trúc hợp phổ thuyền cung Lục thị tạm thời không đưa vào đại sách.”

Dưới đài xôn xao.

Lục Uyển Thanh lùi lại nửa bước.

Nha hoàn phía sau định đỡ nàng ta nhưng nàng ta né tránh bàn tay đó. Nàng ta vẫn muốn thể diện, dù thể diện đã nát vụn trên án hương, cũng phải tự mình nhặt lấy.

Ta nhìn nàng ta.

Nàng ta cũng nhìn ta.

Lần đầu tiên trong mắt nàng ta không có vẻ dịu dàng, chỉ còn lại sự lạnh lẽo.

Nhưng ta chẳng rảnh mà đối mắt với nàng ta lâu.

Ta đi đến trước tấm hiến cung cạnh Thiên Phi cung.

Mặt không lớn, khắc tên những người đã phát cháo, hiến lương, sửa đèn cho lễ Phàm suốt những năm qua. Thẩm gia không có tên. ta không có tên.

Lão miếu đưa tới một mảnh vải ướt.

Ta nhận lấy, chậm rãi lau sạch bụi hương bên cạnh tấm .

Mặt đá rất lạnh.

Bụi bặm dính trên đầu ngón tay ta như tro lò trên bếp năm xưa của . Cả đời bà bị người ta chê mùi khói lửa nặng nề, bị nói là bám víu, bị vu cho trộm phổ.

Nhưng bà để lại cho bến Lưu Gia là một miếng cơm cứu mạng, là một điệu hát để nhớ ngày về.

Ta không khóc.

Nước mắt không thể khắc tên vào đá.

Ta mượn lão miếu con dao khắc.

Khi mũi dao hạ xuống, xung quanh lặng ngắt.

Thẩm.

Nét đầu tiên rất vững.

Đường.

hai hạ xuống, bột đá mịn rơi trên mu bàn tay ta.

Thẩm Đường.

Nương tử thuyền cung Thẩm ký bến Lưu Gia.

Ta trả lại dao khắc, xoay người nhìn vị quan lại và những đầu mục thuyền hộ kia.

“Sau này thuyền cung Thẩm ký xuất sẽ lưu danh, lưu bài, lưu sổ. Mỗi hũ ruốc thịt, mỗi hũ om, mỗi gói lương khô đều ghi rõ số tiệm, ngày niêm vò, ngày lên thuyền. Ai làm, ai nghiệm, ai thu, thảy đều phải ghi lại trên giấy.”

Chẳng có ai đáp lời ngay lập tức.

Ta nói tiếp: “Tay nghề có thể truyền, nhưng cái tên thì không thể trộm.”

Lão thuyền hộ họ Tần là người đầu tiên gật đầu.

“Nên như thế.”

Bà chủ Song Phụng cũng nói: “Quán mì của ta sẽ làm cho cô.”

Ta lại nói: “Sau này Thẩm ký nhân công nữ cũng sẽ viết tên của người phụ nữ đó.”

Trong đám đông có một sự xao động rất khẽ.

Có người ngước nhìn ta.

Những người phụ nữ tiễn biệt bến , thức đêm bên bếp lò, những người bị xóa tên sau những đơn … cũng nên có một ngày không chỉ được gọi là vợ nhà ai, con gái nhà ai, hay góa phụ nhà ai nữa.

Trong đám đông lần lượt có người hưởng ứng, tiếng không lớn nhưng từng tiếng một nối lại với nhau như nước triều cảng biển từ từ dâng lên bậc đá.

Ta ngẩng đầu nhìn đèn Phàm dưới mái hiên Thiên Phi cung.

Gió thổi đèn lay, bóng đèn đổ trên tấm . Tên của ta nằm trong vầng sáng lay động ấy, lần đầu tiên không còn phải trốn sau gian bếp, sổ nợ cũ hay khúc phổ của người khác nữa.

Lục Uyển Thanh đã lùi sau đám đông từ lúc không hay.

Chẳng còn ai nhường nàng ta ngồi lại đài cao nữa.

Khi tên của ta khắc lên đá, ngọn gió Đông của bến Lưu Gia vừa lúc xuyên qua Thiên Phi cung.

Những chiếc đèn Phàm trên giá bị thổi va vào nhau khe khẽ, bóng đỏ đổ trên mặt , cũng đổ trên hai “Thẩm Đường”.

Ngày hôm đó, Chu Nghiễn vẫn còn lênh đênh ngoài biển.

không biết rằng, người mà ngỡ sẽ thay mình đèn đã tự tay tháo đèn rồi.

cũng không biết rằng, người mà ngỡ sẽ thay mình tiệm đã khắc lại cái tên của Thẩm gia lên Thiên Phi cung.

Ta trả dao khắc cho lão miếu , đầu ngón tay vẫn còn dính bột đá.

Lớp bột ấy rất mịn, giống như lớp tro rơi trong lò bếp năm xưa.

Nhưng lần này, nó không bị gió thổi tan nữa.

Nó rơi vào lòng bàn tay ta, tựa như một mảnh đất vừa mới giành lại được.

10

Ba năm sau, chuyến đầu tiên trở về bến Lưu Gia.

Chu Nghiễn sau khi xuống thuyền, nơi đầu tiên nhìn không phải cầu cảng mà là giá đèn Thiên Phi cung.

Tựa như một kẻ tin chắc rằng mình vẫn còn nhà để về.

Nhưng khi đi đến đầu phố bến Lưu Gia, nhìn thấy không phải là tiệm nhỏ họ Thẩm năm .

Mà là cả một dãy “Thẩm ký thuyền cung hành” treo đầy bài hộ lương.

Trên giá mới dựng trước cửa, số hiệu thuyền, số tiệm, ngày niêm vò, ngày lên thuyền đều được khắc rõ mười mươi. Đám gia nhân bận rộn khuân , kiểm bài, đối sổ; ruốc thịt trong bếp vừa tắt lửa, những sàng tre được trải từng lớp nơi hậu viện; bùn niêm phong trên vò om vẫn còn vương sắc ẩm.

Ba năm , thuyền cung Thẩm ký từ chỗ cung cấp cho ba con , đã lớn mạnh lên thành hai mươi bảy con .

Lửa bếp nhà họ Thẩm không còn chỉ một con phố, mà là đối diện với mỗi con thuyền sắp của bến Lưu Gia.

Khi về cập bến, những cánh buồm ẩm ướt rũ xuống, thân mang theo mùi muối và gió biển khơi xa. Trên bờ tiếng khóc, tiếng cười, tiếng gọi tên hỗn loạn thành một mảnh. Quyến thuộc người chen trên bến , người lao tới ôm chầm lấy thân nhân, kẻ tìm mãi không thấy cái tên quen thuộc trong đám đông, đành vịn lan can từ từ ngồi thụp xuống.

Ta không chen lên phía trước.

Gia nhân của Thẩm ký thuyền cung hành đã kê bàn án ra, sổ sách trải rộng, những miếng bài hộ lương đặt từng chiếc trong khay .

Vài thuyền hộ sau khi xuống thuyền, việc đầu tiên là mang miếng bài trên vò tới.

“Thẩm đông gia, ruốc thịt thuyền Giáp Tam còn dư nửa hũ, không hề bị ẩm.”

“Thẩm đông gia, vò om cuối cùng hôm qua mới mở, để nguội ăn cũng không ngấy.”

“Thẩm đông gia, bài này cô cho kỹ, chuyến sau nhà vẫn đặt tiếp.”

Họ gọi một tiếng “Thẩm đông gia” tự nhiên.

Tựa như danh xưng này đã được gọi bến Lưu Gia tự bao năm rồi.

Ta cúi đầu ghi sổ, ngòi bút lướt trên mặt giấy, sắc mực thấm xuống vững vàng.