Chương 1

Năm xưa cả làng không ai cho chú Ba vay một cắc, nay siêu xe vừa đỗ, cả làng “sốc toàn tập”

Năm xưa chú Ba nghèo rớt mồng tơi, lạy van xin khắp họ trong làng nhưng ai thèm cho mượn một đồng.

Chỉ có bố tôi, không nói hai lời, rút sạch toàn bộ số tiền tiết kiệm 16 vạn tệ (hơn 500 triệu đồng) đưa cho chú.

Mẹ tôi vừa khóc vừa chửi: “Đó là tiền vợ của con trai đấy!”

Bố tôi chỉ đáp: “Cứu người quan trọng hơn.”

Chú Ba rơi nước mắt thề: “Đời này em có ai cũng tuyệt đối không bao giờ anh cả!”

15 năm , chú Ba lái Rolls-Royce về làng.

Cả làng xúm lại xu nịnh, nhưng chú đi thẳng đến trước cửa nhà tôi, sụp xuống.

Khoảnh khắc ấy, cả làng im phăng phắc.

01

Mười lăm năm , chú Ba lái một xe màu đen mà tôi không gọi nổi tên về làng.

Đầu xe có gắn một biểu tượng thiên thần nhỏ bằng bạc đang dang cánh.

Ông Vương thọt ở đầu làng bảo, xe đó tên là Rolls-Royce, giá phải hơn chục triệu tệ (hơn 35 tỷ đồng).

Cả làng náo động.

Mười lăm năm trước, lúc chú Ba rời đi, trên người chỉ lận đúng 200 tệ tiền lộ phí bố tôi cho, đến đôi giày rách cũng lành lặn.

Bây giờ, chú trở về.

xe đi rất chậm trên con bê tông duy nhất của làng, hệt như một con cự thú màu đen nghiền nát ánh nhìn của tất cả người.

Cả làng ùa hết ra khỏi nhà, đứng bu kín hai bên , trên mặt ai nấy đều nở nụ cười đon đả nhiệt tình mà tôi chưa từng thấy.

“Là thằng Ba! Thằng Ba về rồi!”

“Trời đất ơi, cái xe này…”

“Đổi đời rồi, thằng Ba đổi đời thật rồi!”

Bố tôi đứng ở cổng viện, điếu thuốc trên tay cả gạt tàn, tàn thuốc rụng xuống một đoạn.

Mẹ tôi vò chặt tạp dề, ánh mắt phức tạp.

Tim tôi đập hơi nhanh.

xe đen tuyền ấy đỗ lại ngay trước cửa nhà thôn.

thôn luống cuống chạy ào ra, kéo cửa xe, gập người gần như 90 độ để đón chú Ba bước xuống.

Chú Ba mặc bộ vest phẳng phiu, tóc chải bóng lộn, giày da không dính một hạt bụi.

Chú không còn là người đàn ông gầy gò hốc hác, lạy dập đầu trên nền nhà tôi năm xưa nữa.

Chú béo ra, toát lên phong thái ánh mắt uy nghiêm đến xa lạ lướt qua đám đông.

Một người phụ nữ mặc áo khoác lông chồn, trang điểm đậm bước xuống từ cửa xe bên kia, đó là thím Ba.

Thím nhìn con đất dưới vẻ ghét bỏ, rồi khoác tay chú Ba.

Dân làng ùa lên như ong vỡ tổ.

“Thằng Ba, còn nhớ ông không? Ông là ông chú Tư của cháu đây!”

“Sếp Ba đi vất vả rồi, mau vào nhà tôi uống ngụm nước!”

thôn đám đông vây vợ chồng chú Ba, che chở như nâng niu hai pho tượng vàng.

Chú Ba cười, gật đầu chào hỏi phát thuốc lá cho từng người.

Thuốc lá hiệu Trung Hoa xịn.

Đám đông cứ vây chú, đi từ đầu làng Đông chầm chậm về Tây.

Sân nhà tôi nằm ngay giữa đoạn này.

Tôi nhìn đám người đó ngày một đến gần.

Bố tôi dập điếu thuốc, đứng thẳng lưng.

Mẹ tôi nắm chặt tạp dề hơn.

Tôi có thể nghe thấy tiếng tim mình đập thình thịch trong lồng ngực.

Mười lăm năm rồi.

Tôi không bao giờ đêm tuyết rơi năm đó.

Chú Ba làm thất bại, giang hồ đòi nợ, dập đầu trên nền xi măng lạnh lẽo, tiếng kêu thình thịch. Chú cầu xin cả làng nhưng không một ai mở cửa.

Cuối , chú trước nhà tôi, giọng khản đặc:

“Anh cả, chị dâu, cứu em một mạng!”

Mẹ tôi khóc: “Chú Ba à, không phải anh chị không giúp, nhưng anh chị đâu ra tiền…”

Bố tôi im lặng rất lâu, rồi vào nhà ra cuốn sổ tiết kiệm bọc trong lớp vải đỏ.

“Ở đây có 16 vạn (hơn 500 triệu), chuẩn làm tiền sính lễ vợ cho thằng Viễn. Chú cứ cầm đi, cứu mạng quan trọng hơn.”

Mẹ tôi lúc đó ngã quỵ, ôm chặt bố tôi gào khóc: “Ông điên rồi! Đó là tiền vợ của con trai đấy! Mất số tiền này thì chuyện xin của thằng Viễn tính !”

Lúc đó bạn gái tôi đang đứng ngay bên cạnh, sắc mặt gia đình cô ấy lúc đó còn lạnh hơn cả tuyết rơi ngoài trời.

Bố tôi không nhìn mẹ, cũng không nhìn tôi, chỉ nhét sổ tiết kiệm vào tay chú Ba.

“Chú Ba, cầm . Ráng mà vượt qua.”

Chú Ba nắm chặt cuốn sổ, tay run bần bật, nước mắt nước mũi giàn giụa. Chú dập đầu ba cái thật mạnh về bố tôi.

“Anh cả! Đời này em có ai cũng không anh! Ân tình này, em mạng ra để đền!”

đêm đó, chú bỏ xứ ra đi.

Ngay hôm , nhà bạn gái tôi đến từ hôn.

16 vạn tệ ở ngôi làng nghèo của chúng tôi 15 năm trước là một con số khổng lồ. đó cũng là toàn bộ gia tài của nhà tôi.

Chỉ vì chuyện này, nhà tôi trở thành trò cười cho cả làng. Mẹ tôi từ đó bao giờ ngẩng cao đầu lên được xóm.

Bây giờ, chú về rồi.

Đám đông vây chú cách cửa nhà tôi chỉ còn 20 mét, 10 mét, 5 mét…

Môi bố tôi mấp máy, dường như định gọi một tiếng “chú Ba”.

Ánh mắt chú Ba lướt qua.

Chú thấy bố tôi, thấy mẹ tôi, thấy tôi.

Nụ cười ôn hòa trên mặt chú khựng lại một giây.

Rồi chú cứ dời mắt đi chỗ khác.

Như nhìn một người xa lạ.

Chú đám đông vây , đi ngang qua cửa nhà tôi.

Một bước, hai bước, không hề ngoảnh lại.

Nửa bước vừa định bước ra của bố tôi khựng lại giữa không trung.

Tia máu cuối trên mặt mẹ tôi cũng phai sạch.

Tôi cảm thấy một luồng khí lạnh từ lòng xộc thẳng lên đỉnh đầu.

Ánh mắt cả làng lúc có lúc không liếc về nhà tôi.

Trong ánh mắt đó có thương hại, có mỉa mai, nhưng nhiều nhất là sự hả hê cười trên nỗi đau của người khác.

Gió thổi qua, lá cây hòe già trong sân xào xạc như đang chế giễu.

Khoảnh khắc đó, tôi thấy còn lạnh lẽo hơn cả lúc từ hôn 15 năm trước.

02

Nhóm người của chú Ba cuối dừng lại ở nền nhà cũ của chú Tây làng.

Mảnh đất đó hoang tàn từ lâu, giờ lại đang đỗ mấy xe công trình.

Hóa ra lần này chú về là để xây lại nhà từ .

Ngay buổi chiều hôm đó, tin tức lan truyền khắp làng. Chú Ba định xây một căn biệt thự 3 tầng trên nền đất cũ, lại còn tự bỏ tiền túi trải nhựa toàn bộ con từ nhà ra đến cổng làng.

Cả làng sôi sục.

Điều này có nghĩa là nhà nhà đều được hưởng sái.

Người đến nhà thôn lân la hỏi chuyện đông đến mức muốn sập cả bậu cửa.

Còn nhà tôi thì lạnh lẽo như một ốc đảo.

Đến bữa tối, mẹ tôi đập mạnh đũa xuống .

“Trần Kiến Quân! Ông thấy chưa! Ông sáng mắt ra chưa!”

Rất hiếm khi mẹ tôi gọi thẳng cả họ lẫn tên bố tôi như .

“Đây là đứa em trai tốt mà ông vứt bỏ cả mạng sống của gia đình ra để cứu đấy! Giờ người ta mắt để trên đỉnh đầu, đến ông là ai người ta cũng nhận ra nữa rồi!”

Bố tôi cúi gầm mặt, không nói một lời, chỉ cắm cúi uống rượu. rượu trắng rẻ tiền, ông uống vừa vội vừa gắt.

“Mười sáu vạn đó! Cứ nghĩ đến là tôi lại đau thắt ruột gan! Chuyện xin của con trai tan tành, mười lăm năm qua không ngóc đầu lên nổi ở cái làng này! Rốt cuộc ông làm để được cái gì hả!”

Mẹ tôi nói rồi bật khóc nức nở.

Tôi thấy nghẹn ứ ở cổ, mới vài miếng cơm không nuốt nổi nữa.

“Mẹ, đừng nói nữa.”

“ mẹ lại không nói! Cục tức này mẹ nuốt không trôi! Đám người năm xưa cười nhạo nhà mình, hôm nay chúng nó còn cười to hơn kìa! Bố mày đúng là đồ ngốc! Tên đại ngốc!”

Bố tôi đập mạnh rượu xuống .

“Đủ rồi!”

không vỡ, nhưng rượu tràn ra đầy .

Mắt bố tôi đỏ ngầu, trợn mắt nhìn mẹ tôi, lồng ngực phập phồng dữ dội. Đây là lần đầu tiên 15 năm ông nổi nóng mẹ.

Mẹ tôi cũng sững sờ, rồi khóc to hơn.

“Ông còn dám quát tôi… tôi nói có câu nào sai à…”

Bữa cơm giải tán trong không khí nặng nề.

Đêm đó, tôi nghe thấy tiếng thở dài não nuột của bố ngoài sân, hết tiếng này đến tiếng khác.

Hôm , một tin tức khiến cả làng điên cuồng hơn nữa lại ập đến.

Chú Ba sẽ mở tiệc linh đình ở nhà văn hóa thôn, mở liền 3 ngày để chiêu đãi bà con. Không nhận tiền mừng, ai đến cũng được phát một tút thuốc lá xịn một can dầu mang về.

thôn cầm loa phóng thanh đi dọc làng thông báo.

“Thằng Ba nói rồi, cảm ơn bà con xóm giềng năm xưa chiếu ! Giờ nó giàu rồi nhưng không gốc! 6 giờ tối nay mở tiệc, người không say không về nhé!”

“Chiếu ?”

Nghe tiếng loa chói tai đó, tôi chỉ thấy buồn cười.

Năm xưa, nhà chú Ba thiếu , là kẻ nào lén ném nửa bao cát vào thùng gạo nhà chú?

Lúc con gái chú ốm sốt cao, là kẻ nào thấy chú đến vay tiền tình thả chó ra cắn?

Bây giờ, chỉ bằng một câu “tình nghĩa xóm làng” là có thể xóa sạch chuyện trong quá khứ ?

Mẹ tôi ngồi trong nhà, mặt tái mét.

Cả ngày hôm đó, người qua kẻ lại trước cửa nhà tôi tấp nập. Ai nấy đều hớn hở, tay xách túi nilon rỗng chuẩn tối đi cỗ phần.

Lúc đi qua nhà tôi, bước họ chậm lại, lén ném ánh nhìn vào trong, khóe miệng giấu không nổi nụ cười chế giễu.

Những lời xì xầm tán trong làng bay vo ve như ruồi nhặng.

“Nghe nói chưa? Nhà Trần Kiến Quân đợt này mất mặt chết đi được.”

“Chứ nữa, năm xưa dốc hết gia tài giúp em trai, giờ người ta phất lên lại giả vờ không quen.”

“ mới gọi là ‘cho một đấu gạo là ân, cho một gánh gạo là oán’. Giúp người không được giúp quá tay.”

“Tôi thấy thằng Ba họ Trần cũng là đứa cạn tình. Nhưng cũng đúng thôi, thà còn hơn phải nhận họ bọn nghèo hèn.”

Những lời đó lọt vào tai tôi không sót chữ nào.

Tôi nắm chặt nắm đấm, móng tay bấu sâu vào da thịt.

Tôi không bận tâm đến tiền. Thật đấy.

16 vạn đó, coi như ném xuống sông, tôi chịu.

Nhưng tôi không thể chịu đựng được cảnh bố tôi người ta chọc gậy bánh xe, lôi ra xỉa xói như vậy.

Ông cả đời thật thà chất phác, sống tốt người, để rồi cuối mang tiếng là “đồ ngốc” ?

Đến xẩm tối, chú Tư trong làng – chính là người năm xưa ném cát vào thùng gạo nhà chú Ba – tình đi lượn qua cửa nhà tôi. Ông ta là họ xa, quan hệ cũng nhạt từ lâu rồi.

“Anh Kiến Quân, không ra nhà văn hóa cỗ à?” Ông ta dựa vào khung cửa, vừa xỉa răng vừa liếc bố tôi.

Bố tôi ngồi trên ghế đẩu hút thuốc, không thèm để ý.

“Chậc, cũng phải. Thằng Ba giờ là sếp lớn, chắc cũng thèm để mắt tới mấy người họ nghèo nữa. Không như em, năm xưa dù cũng… khụ, tình nghĩa xóm giềng, nó còn mời em điếu thuốc Trung Hoa đây này.”

Ông ta tình chìa nửa điếu thuốc đang hút dở ra ngoáy ngoáy trước mặt bố tôi.

“Anh ạ, anh cũng đừng nghĩ ngợi nhiều. Chuyện năm xưa coi như bố thí cho chó đi. Làm người thì phải biết chấp nhận số phận.”

Nói xong, ông ta cười hề hề rồi quay lưng đi.

Nhìn bóng lưng đắc ý của ông ta, cục tức trong lồng ngực tôi bốc lên ngùn ngụt.

Tôi đứng bật dậy.

“Bố, mẹ, con ra ngoài một lát.”

Mẹ tôi tóm chặt tay tôi.

“Tiểu Viễn, con định làm gì! Đừng có ra đó làm loạn!”

Bố tôi cũng ngẩng lên nhìn tôi, mày cau chặt. “Đừng đi.” Giọng ông rất trầm.

“Bố.” Tôi nhìn vào đôi mắt đầy tia máu của ông, “Con không đi làm loạn.”

Tôi khựng lại một nhịp, gằn từng chữ:

“Con chỉ muốn đi hỏi chú Ba một câu.”

“Tiếng ‘anh cả’ lúc chú ấy dập đầu năm xưa…”

“Bây giờ còn tính nữa không.”

03

Nhà văn hóa thôn đèn đóm sáng rực, tiếng người ồn ào náo nhiệt.

Mấy chục năm rồi làng mới đông vui này. Khoảng sân trống bày hơn 20 mâm cỗ lớn, khách ngồi kín mít.

Mặt ai cũng đỏ gay, không biết vì rượu hay vì hưng phấn.

Chú Ba thím Ba ngồi ở mâm chính giữa, được thôn mấy nhân vật có máu mặt trong làng vây .

Chú Ba đang bưng rượu, mặt mày rạng rỡ nói chuyện.

Thím Ba thì mỉm cười kiểu cách, thỉnh thoảng nhấp một ngụm rượu, dáng vẻ cao ngạo hoàn toàn lạc lõng khung cảnh xung .

Tôi chen qua đám đông, bước từng bước vào trong.

Sự xuất hiện của tôi giống như ném một hòn đá vào chảo dầu đang sôi.

Tiếng ồn ào xung , tôi làm trung tâm, nhanh chóng im bặt.

chục đôi mắt đổ dồn về tôi. Ngạc nhiên, sững sờ, tò mò, hả hê… đủ biểu cảm lướt qua trên mặt họ.

Những người ở mâm chính cũng nhìn thấy tôi.

Nụ cười của thôn cứng lại.

Chú Tư đang bưng rượu định mon men đến gần chú Ba, thấy tôi thì tay run lên, rượu sánh ra ngoài phân nửa.

Lông mày thím Ba lập tức nhíu lại, ánh mắt hiện rõ sự khó chịu khinh khỉnh.

Chỉ có chú Ba, biểu cảm trên mặt không đổi, chỉ đặt rượu xuống, tựa lưng vào ghế, lẳng lặng nhìn tôi.

Ánh mắt đó sâu không thấy đáy, khiến tôi không đoán được chú đang nghĩ gì.

ánh nhìn đều tập trung vào tôi.