Chương 1

“Tổng giám đốc Chu, tôi nghỉ việc. Tôi sang công ty .”

Phòng họp im phăng phắc ba giây.

Tổng giám đốc Chu đang cầm cốc cà phê, bàn tay khựng lại giữa không trung. Ông ta thậm chí còn chẳng buồn ngẩng mí mắt lên: “ , cô đùa cái gì vậy?”

“Không đùa.” Tôi đặt đơn nghỉ việc lên bàn. “Thứ Hai tuần sau tôi chính thức nghỉ.”

Cuối cùng Tổng giám đốc Chu cũng liếc nhìn tôi, rồi bật cười.

Nụ cười ấy tôi đã quá quen rồi. Suốt mười năm qua, lần tôi cập đến tăng lương, cập đến thăng , ông ta đều dùng vẻ mặt đó.

“Được.” Ông ta đẩy trả đơn nghỉ việc phía tôi. “Cô cứ làm việc trước đi, chuyện này nói sau.”

Ông ta tưởng tôi vẫn giống như trước đây, nhịn một chút là xong.

Nhưng lần này thì khác.

1.

Tôi tên là , năm nay ba mươi lăm tuổi.

Tôi đã làm ở Công nghệ Đỉnh Tân tròn mười năm, từ thực tập sinh làm đến bây giờ.

Còn thì sao?

Kỹ .

Mười năm trước công ty, tôi là kỹ sơ . Ba năm sau thăng lên kỹ trung , hai năm thăng lên kỹ .

Rồi sau đó thì không còn sau đó .

Cái danh “kỹ ” này, tôi đội suốt năm năm trời.

Cuối năm xét nhân viên xuất sắc, tôi đều là “chỉ thiếu một chút”.

lần danh sách thăng được công bố, trong đó đều không có tôi.

Lần nào Tổng giám đốc Chu cũng nói: “Năm nay suất ít quá, cô chờ thêm đi. Năm sau, năm sau chắc chắn tôi cử cô.”

đó tôi suốt năm năm.

Năm năm trước tôi , bốn năm trước vẫn còn , ba năm trước bắt đầu nghi ngờ, hai năm trước thì hoàn toàn hết hy vọng.

Nhưng tôi vẫn không đi.

Vì sao?

Vì tôi là dân kỹ thuật, không giỏi quan hệ, không biết chọn phe, cũng không dám nhảy việc.

Ba mươi lăm tuổi rồi, trên có cha mẹ già, dưới có con nhỏ, khoản vay mua nhà vẫn còn hai mươi năm.

Tôi không dám động.

Tổng giám đốc Chu đã nhìn thấu điểm này.

Cho nên ông ta chưa bao giờ lo tôi rời đi.

Chuyện xảy ra sáng nay chính là cọng rơm cuối cùng đè gãy lưng lạc đà.

Trong buổi họp sáng, Tổng giám đốc Chu tuyên bố một : công ty đã nhận được gọi vốn C, định giá 1,2 tỷ.

Mọi người vỗ tay chúc mừng.

Sau đó ông ta nói: “Lần gọi vốn này thành công, phải cảm ơn sự nỗ lực của đội ngũ kinh doanh, đồng thời cũng phải cảm ơn Tiểu Lưu nhóm sản phẩm. Mô hình thuật toán được tối ưu rất đẹp.”

Tôi ngồi trong góc, đó, móng tay bấm sâu lòng bàn tay.

Mô hình thuật toán?

Thuật toán đó là do tôi viết.

Ba năm trước, nghiệp vụ cốt lõi của công ty gặp nút thắt, độ chính xác của hệ thống xuất mãi không tăng lên được.

Tôi mất bốn tháng, viết lại từ con số không toàn bộ bộ thuật toán.

Ngày hệ thống được đưa lên, độ chính xác từ 67% tăng vọt lên 89%.

DAU từ 500 nghìn tăng lên 3 triệu.

Công ty dựa số liệu đó nhận được gọi vốn B.

Nhưng công lao thì sao?

Người đứng ra báo cáo là Tiểu Lưu nhóm sản phẩm.

đó cậu ta còn là sinh viên nghiệp, đến code còn đọc không hiểu lắm.

Nhưng cậu ta là người của Tổng giám đốc Chu, biết làm PPT, biết kể chuyện.

Còn tôi thì sao?

Tôi ngồi trong góc viết code.

Chưa từng có ai hỏi tôi một .

Sau cuộc họp sáng kết thúc, tôi nhắn cho Tổng giám đốc Chu: “Tổng giám đốc Chu, thuật toán đó là do tôi viết.”

Tổng giám đốc Chu trả lời ngay: “Biết, biết mà. Nhưng báo cáo thì phải nói sự phối hợp tổng thể, cô đừng ý mấy thứ hình thức đó.”

Hình thức?

Tôi lại hỏi: “Vậy lần gọi vốn này thành công, thưởng cuối năm tính thế nào?”

Tổng giám đốc Chu không trả lời.

Đến trưa, HR gửi cho tôi thông báo thưởng cuối năm.

Tôi mở ra xem.

500 tệ.

Năm trăm tệ.

Tôi nhìn chằm chằm con số đó suốt ba phút.

Năm ngoái là 500, năm kia cũng 500, năm trước vẫn là 500.

Tôi viết thuật toán cốt lõi cho công ty, giúp công ty lấy được hai gọi vốn.

Thưởng cuối năm: 500 tệ.

Buổi chiều, tôi nhận được nhắn của headhunter.

Công ty “Tinh Thần Liên Kết” muốn chiêu mộ tôi.

Nói thật, đây không phải lần đầu có headhunter tìm tôi.

Nhưng trước đây tôi đều không coi là chuyện quan trọng.

Hôm nay, tôi mở chi tiết ra xem.

Điều kiện đó đưa ra: danh kiến trúc hệ thống, lương gấp đôi, quyền chọn cổ phiếu tính riêng.

Tôi nhìn rất lâu.

Sau đó tôi mở Word, viết một lá đơn nghỉ việc.

Ba giờ chiều, tôi gõ cửa phòng làm việc của Tổng giám đốc Chu.

“Tổng giám đốc Chu, tôi nghỉ việc. Tôi sang công ty .”

Lúc đó Tổng giám đốc Chu đang ăn trà chiều, suýt nghẹn miếng bánh.

“Cái gì?”

“Tôi nghỉ việc. Thứ Hai tuần sau nghỉ.”

Ông ta đặt nĩa xuống, vẻ mặt từ kinh ngạc chuyển sang xem thường.

“ , cô bốc đồng rồi.”

Tôi không nói gì.

“Cô có biết tình hình công ty thế nào không? Tăng ca còn nặng hơn chỗ chúng ta, phúc lợi cũng chẳng ra sao.” Ông ta nói bằng giọng như đang khuyên nhủ chân thành. “Cô đã ở đây mười năm rồi, gốc rễ đều ở đây. Ra ngoài chưa chắc đã thích nghi được.”

“Cảm ơn ông đã quan tâm.”

“Hơn cô đã ba mươi lăm rồi.” Ông ta hạ giọng. “Nói khó một chút, ngoài ai còn muốn cô?”

Tôi bật cười.

“Tinh Thần Liên Kết muốn tôi.”

“Họ?” Tổng giám đốc Chu nhíu mày. “Cái công ty nát đó có thể cho cô cái gì?”

“Kiến trúc hệ thống, lương gấp đôi, dẫn đội nhóm.”

Sắc mặt Tổng giám đốc Chu thoáng thay đổi.

“Không thể nào. Kỹ thuật của cô đúng là không tệ, nhưng…”

“Nhưng cái gì?”

Ông ta không nói tiếp.

Tôi đặt đơn nghỉ việc lên bàn: “Tổng giám đốc Chu, đây là đơn nghỉ việc, phiền ông ký giúp.”

Ông ta không động đậy.

“Cô bình tĩnh lại trước đi.” Ông ta lại khôi phục vẻ mây trôi nước chảy kia. “Công ty xử với cô không bạc, cô phải cho kỹ.”

“Tôi đã mười năm rồi.” Tôi nói. “Đủ kỹ rồi.”

Ông ta phẩy tay: “Được, cô cứ làm việc trước đi, chuyện này nói sau.”

Tôi xoay người rời đi.

Đi đến cửa, tôi thấy ông ta lẩm bẩm một :

“Dân viết code thì gây được sóng gió gì chứ?”

Tôi không quay đầu.

Mười năm rồi.

Cuối cùng tôi cũng sắp rời đi.

2.

Buổi tối nhà, chồng tôi là Mạnh Ngôn vừa nấu cơm vừa hỏi: “Hôm nay sao em sớm vậy?”

“Em nghỉ việc rồi.”

Chiếc xẻng xào trong tay anh rơi xuống đất.

“Em nói gì cơ?”

“Em nghỉ việc rồi, sang công ty .”

Mạnh Ngôn sững ra một lúc lâu, rồi cúi xuống nhặt xẻng xào, đem rửa dưới vòi nước.

“Vợ à, em… nghiêm túc đấy à?”

“Nghiêm túc.”

Anh tắt bếp, quay người nhìn tôi.

“Đã xảy ra chuyện gì?”

Tôi kể lại từ đầu đến cuối chuyện hôm nay.

500 tệ thưởng cuối năm.

Công lao thuật toán bị cướp.

nói “dân viết code thì gây được sóng gió gì” của Tổng giám đốc Chu.

Mạnh Ngôn xong, im lặng rất lâu.

“Vậy… công ty có đáng không?”

“Đáng . Headhunter đã theo em hai năm rồi, lần này điều kiện là nhất.”

“Lương bao nhiêu?”

“Gấp đôi.”

Mạnh Ngôn hít một hơi: “Nhiều vậy sao?”

“Ừ.”

Anh lại im lặng.

Tôi biết anh đang gì.

Tiền vay mua nhà. Tiền vay mua xe. Học phí mẫu giáo của con gái.

Chi tiêu tháng giống như một ngọn núi lớn đè lên đầu chúng tôi.

Lương của tôi là nguồn thu nhập chính trong nhà.

Chuyện nghỉ việc này không phải chuyện của một mình tôi.

“Anh có ủng hộ em không?” Tôi hỏi.

Mạnh Ngôn nhìn tôi rất lâu.

“Ủng hộ.” Anh nói. “Đáng lẽ em nên đi từ lâu rồi.”

Tôi sững người.

“Em biết không,” anh nói, “mười năm nay, anh nhìn em ngày tăng ca đến mười một, mười hai giờ đêm, nhìn em cuối tuần vẫn phải xử lý nhắn trong nhóm công việc, nhìn em lần nào cũng bị cướp công, bị ép lương, nhưng em chưa từng than vãn.”

Anh dừng lại một chút.

“Nhưng anh thì có than.”

“Anh đã muốn nói từ lâu rồi: cái công ty rách đó không đáng em liều mạng như vậy.”

Mắt tôi hơi nóng lên.

“Trước đây anh không dám nói, sợ tạo áp lực cho em. Nhưng hôm nay em tự đưa ra quyết định, anh ủng hộ em.” Anh đi tới, vỗ nhẹ lên vai tôi. “Vợ à, đi đi. Đừng sợ.”

Đêm đó, tôi mất ngủ.

Không phải vì sợ hãi, mà vì kích động.

Mười năm rồi.

Cuối cùng tôi cũng sắp rời khỏi nơi đó.

Nằm trên giường, tôi nhớ lại rất nhiều chuyện.

Mười năm trước tôi làm, Công nghệ Đỉnh Tân vẫn chỉ là một công ty nhỏ.

Hơn hai mươi người chen chúc trong một tòa văn phòng cũ kỹ.

Tôi là nhân viên kỹ thuật thứ ba của công ty.

đó cái gì cũng phải làm.

Viết code, sửa bug, dựng máy chủ, làm vận hành.

Có một lần hệ thống sập, tôi ba ngày liên tục không ngủ, cứng rắn một mình kéo hệ thống sống lại.

Sau đó công ty dần dần lớn mạnh.

Từ 20 người lên 100 người, từ 100 người lên 500 người.

Các gọi vốn nối tiếp nhau, định giá càng ngày càng .

Còn tôi thì sao?

Vẫn là người viết code kia.

Không, tôi sai rồi.

Tôi không chỉ là “người viết code kia”.

Hệ thống cốt lõi hiện nay của công ty, 80% code tầng nền là do tôi viết.

Thuật toán xuất là do tôi viết.

Module xử lý dữ liệu là do tôi viết.

Hệ thống chân dung người dùng là do tôi viết.

Ngay cả “động cơ ghép nối thông minh” mà công ty luôn lấy làm tự hào, cũng là do một mình tôi dựng lên từ con số không.

Những dòng code ấy, dòng đều có chữ ký của tôi, commit đều có dấu thời gian.

Nhưng có tác dụng gì?

Code chạy trên máy chủ, còn công lao nằm trong PPT của người khác.

Tôi nhớ đến một chuyện ba năm trước.

đó công ty muốn xông lên gọi vốn B, nhà đầu tư nghi ngờ năng lực kỹ thuật của chúng tôi.

Tổng giám đốc Trần đích thân đến tìm tôi: “ , cô có thể làm ra một thứ gì đó chứng minh năng lực kỹ thuật của chúng ta không?”

Tôi nói được.

Sau đó tôi mất bốn tháng, viết lại thuật toán xuất.

Kết quả các bạn đã biết.

DAU từ 500 nghìn tăng lên 3 triệu.

gọi vốn B thành công.

Tổng giám đốc Trần nói trong tiệc mừng công: “ gọi vốn này, đội ngũ kinh doanh và nhóm sản phẩm có công lao không thể phủ nhận!”

Không nhắc đến tôi một chữ.

Sau tiệc, Tổng giám đốc Chu nói riêng với tôi: “ à, công lao của cô mọi người đều biết, nhưng tiệc mừng công mà, phải đến đại cục.”

Tôi hỏi: “Vậy thăng của tôi thì sao?”

Tổng giám đốc Chu nói: “Năm nay suất ít quá, năm sau nhất định tôi cử cô.”

Năm sau.

Mãi mãi là năm sau.

Tôi lại nhớ đến chuyện năm ngoái.

Có một sinh viên nghiệp vừa làm, tên là Tiểu Vương.

làm ba tháng, tôi phát hiện lương của cậu ta hơn tôi.

Tôi đi hỏi HR, HR nói: “Bây giờ thị trường khác rồi, sinh viên nghiệp đắt giá, chị phải hiểu.”

Tôi nói tôi đã làm ở công ty tám năm, hệ thống cốt lõi đều do tôi viết, lương lại còn không bằng một sinh viên nghiệp sao?

HR nói: “ , chuyện lương khá nhạy cảm, chị đừng nói lung tung.”

Tôi không nói .

Nhưng trong lòng tôi có một cuốn sổ tính toán.

làm, lương tháng của tôi là 6.000.

Mười năm sau hôm nay, lương tháng là 12.000.

Mức tăng: 100%.

có vẻ không ít?

Nhưng bạn có biết mười năm qua giá cả đã tăng bao nhiêu không?

Bạn có biết người cùng ngành, cùng thâm niên nhận lương bao nhiêu không?

Ít nhất cũng phải gấp đôi tôi.

Mười năm rồi.

Tôi đã tạo ra bao nhiêu giá trị cho công ty?

Công ty đã cho tôi cái gì?

500 tệ thưởng cuối năm.

Một danh “kỹ ”.

Và những “năm sau nhất định cử cô” không có hồi kết.

đến đây, tôi không còn mất ngủ .

Đến lúc phải đi rồi.

Thật sự đến lúc phải đi rồi.

3.

Sáng hôm sau, tôi vẫn đi làm như thường lệ.

Chuyện nghỉ việc, ngoài Tổng giám đốc Chu ra, vẫn chưa ai biết.

Việc gì nên làm tôi vẫn làm.

Sửa bug, viết code, họp hành.

Mười giờ, Tổng giám đốc Chu gọi tôi đến văn phòng ông ta.

“ , chuyện hôm qua, cô suy lại đi.”

Tôi nói: “Tôi xong rồi.”

“Có phải cô có ý kiến thưởng cuối năm không?” Ông ta thăm dò. “Chuyện này tôi có thể giúp cô tranh thêm một chút.”

“Không cần.”

“Vậy là thăng ? Suất năm nay đúng là căng, nhưng năm sau…”

“Tổng giám đốc Chu,” tôi cắt lời ông ta, “tôi đã ‘năm sau’ ở đây suốt năm năm rồi.”

Ông ta nghẹn lại.

“Hơn ,” tôi nói, “hôm nay tôi đến không phải nói chuyện này. Tôi đến xác nhận quy trình nghỉ việc.”

Sắc mặt Tổng giám đốc Chu không lắm.

“Cô có biết sau cô đi, rất nhiều dự án bị ảnh hưởng không?”

“Biết.”

“Vậy mà cô vẫn muốn đi?”