Chương 1 - Món Quà Đánh Đổi

Mẹ bảo nhường suất học cho em trai, tôi nói vâng.

Trên bàn ăn, tất cả người sững sờ.

Bố tôi thở phào nhẹ nhõm. Em trai tôi cười đắc ý. Bà nội đặt đũa xuống, tôi rất .

“Con bé Vãn,” bà nói, “Cháu đồng ý dứt khoát thế cơ à?”

Tôi cúi đầu gắp một đũa rau.

“Bà nội, cháu có lý do gì để không đồng ý đâu ạ?”

Tất cả người trên bàn cười.

Chỉ có mình tôi biết, ngày mai tôi tròn mười tám .

Chương 1

Mẹ bảo nhường suất học cho em trai, tôi nói vâng.

Trên bàn ăn, tất cả người sững sờ.

Bố tôi thở phào nhẹ nhõm. Em trai tôi cười đắc ý. Bà nội đặt đũa xuống, tôi rất .

“Con bé Vãn,” bà nói, “Cháu đồng ý dứt khoát thế cơ à?”

Tôi cúi đầu gắp một đũa rau.

“Bà nội, cháu có lý do gì để không đồng ý đâu ạ?”

Tất cả người trên bàn cười.

Chỉ có mình tôi biết, ngày mai tôi tròn mười tám .

1.

Tôi tên là Lâm Vãn.

Cái tên này do bố tôi đặt bừa. Ông nói đêm mẹ sinh tôi là hơn mười một bốn mươi phút, vì vội ra đời trước bước sang ngày hôm sau, nên đặt là Vãn, nghĩa là muộn màng, là ban đêm.

ngày em trai tôi ra đời là lúc chín mười lăm phút sáng. Bố tôi đặt tên nó là Lâm Dương. Chữ Dương trong vầng thái dương.

Bà nội khen cái tên này đặt rất hay, có tiền đồ.

Năm mười , tôi từng mẹ tại sao tôi tên là Vãn, nó tên là Dương.

Lúc đó mẹ đang gọt táo cho em trai.

“Con gái , tên đặt thế được,” mẹ nói, “Em trai con sau này phải làm trụ cột gánh vác gia .”

ấy tôi chưa hiểu làm trụ cột gia là nghĩa gì.

Tôi chỉ nhớ quả táo đó mẹ gọt rất , gọt vỏ thật mỏng, bổ thành tám , cắm sẵn tăm, xếp ngay ngắn vào một chiếc đĩa sứ trắng rồi bưng đến trước mặt em trai.

Năm đó em trai tôi bảy .

Nó ăn ba , chừa lại năm để trên bàn trà.

Mẹ không cho tôi ăn.

Tối đến, tôi vào bếp rót nước, thấy năm táo kia đã ngả màu vàng.

Mẹ đang trút chúng vào thùng rác.

“Mẹ,” tôi lên tiếng, “Con ăn được .”

“Không tươi ,” mẹ nói, “Ăn vào lại đau bụng.”

Mẹ buộc chặt túi rác, đem ra để ở cửa.

Tôi đứng ngoài cửa bếp, bóng lưng mẹ.

Ngay khoảnh khắc đó, tôi chợt hiểu ra một .

Đồ em trai tôi đã ăn, tôi không được ăn.

Đồ em trai tôi không thèm ăn, thà vứt đi cũng không đến lượt tôi.

Đó là khái niệm đầu tiên của tôi hai chữ “công bằng”.

Ba năm trước, tôi thi cấp lên cấp ba.

Tôi đạt 742 điểm. Điểm chuẩn của trường cấp 3 số 1 thành phố năm đó là 735 điểm.

Mẹ tôi là giáo viên dạy Toán tại trường cấp 3 số 1, đã dạy mười lăm năm, thuộc tổ chuyên môn do đích thân thầy hiệu trưởng dẫn dắt.

Mẹ tôi có một suất đặc cách, gọi là suất nhập học dành cho con em giáo viên. Đây là phúc lợi của trường dành cho cán bộ nhân viên, bất kể con cái họ thi được bao nhiêu điểm có thể được đặc cách vào trường học một lần.

Lưu ý, là một lần.

Mỗi gia chỉ được sử dụng duy nhất một lần.

Tối hôm có điểm thi, hiếm mẹ nấu một bàn thức ăn thịnh soạn. Bốn món một canh, có món sườn xào chua ngọt tôi thích.

Bố tôi cũng hiếm mở miệng khen: “Vãn Vãn lần này làm rạng rỡ mặt mày.”

Em trai tôi bĩu môi bên cạnh: “Chỉ là ăn may thôi.”

Bà nội nói: “Đỗ thì đỗ rồi, có gì to tát đâu.”

Mẹ đẩy đĩa sườn xào chua ngọt đến trước mặt em trai: “Chị con đỗ rồi là tốt, con cũng phải cố lên.”

Em trai gắp một sườn to tướng nhét vào miệng: “Con không thi vào trường số 1 đâu, học ở đấy mệt lắm.”

Mẹ bật cười: “Con thấy vui là được.”

Bữa cơm đó tôi ăn được hai sườn.

Đến thứ ba, em trai kéo thẳng cả đĩa sườn phía mình.

Mẹ không nói gì.

Bố không nói gì.

Bà nội bảo: “Con trai đang ăn lớn, phải ăn nhiều thịt.”

Ăn xong tôi đi rửa bát.

Mẹ ngồi ngoài phòng khách kèm em trai làm bài tập.

Em trai làm sai hết câu này đến câu khác, mẹ kiên nhẫn giảng từng câu một suốt hai tiếng đồng hồ.

Giảng đến mười rưỡi đêm.

Tôi ngồi trong phòng đọc sách làm bài tập hè.

Mẹ không bước vào lấy một lần.

Mười một tôi ra ngoài uống nước, nghe thấy tiếng mẹ nói với bố trong phòng ngủ.

“Điểm của Vãn Vãn đủ đỗ rồi, không dùng đến suất của em ,” mẹ nói, “Cái suất này cứ giữ lại, ba năm Dương Dương thi cấp ba thì dùng.”

“Lực học của Dương Dương thế này, ba năm chắc gì đã đỗ?” bố tôi nói.

“Không đỗ thì càng phải giữ lại,” mẹ nói, “Suất của em, không cho con trai mình thì cho ai.”

Bố tôi thở dài.

Mẹ nói tiếp: “Dù sao Vãn Vãn cũng tự thi đỗ rồi, suất này con bé có đến đâu. Cùng một cả, tính toán rạch ròi thế làm gì.”

Tôi tay cầm cốc nước, đứng ở cuối hành lang.

Tôi không lên tiếng.

Tôi quay phòng mình.

Tôi khóa cửa, mở máy tính, tìm kiếm trên mạng câu : “Suất đặc cách con em giáo viên, một gia được dùng mấy lần.”

Kết quả cho biết: Mỗi gia một lần.

Tôi gập máy tính, ngồi rất .

Đêm đó tôi mất ngủ.

Tôi đưa ra một quyết định.

Tôi phải vào trường số 1, nhưng tuyệt đối không dùng đến suất của mẹ.

Tôi phải dựa vào điểm số của chính mình để vào.

Vì cái suất đó, từ mẹ đã có ý định dành cho tôi.

2.

Tôi vào học tại trường số 1 thành phố.

Suốt năm lớp 10 và lớp 11, tôi luôn học lớp chọn khối Khoa học Tự nhiên, điểm thi trung bình lúc cũng đứng trong top 15 toàn khối.

Tháng đầu tiên của học một năm lớp 12, thầy Trần chủ nhiệm gọi tôi lại ở hành lang.

“Lâm Vãn, tan học ghé qua văn phòng thầy một lát nhé.”

Tôi vâng dạ.

Năm rưỡi chiều, tôi đến văn phòng.

Thầy Trần đóng cửa lại, lấy từ trong ngăn kéo ra một tờ đơn.

“Chương trình Cường Cơ,” thầy nói, “Đại học Thanh Hoa.”

Tôi sững người.

Chương trình Cường Cơ là một dự án tuyển sinh của các trường đại học top đầu như Thanh Hoa, Bắc Kinh. Nói một cách đơn giản, trường đại học sẽ chọn một lứa học sinh tham gia thi riêng, nếu qua được thi này, thi đại học, điểm chuẩn có thể được giảm từ năm mươi đến tám mươi điểm.

Trường cấp 3 số 1 của chúng tôi mỗi năm có năm suất đề cử.

“Em là lựa chọn đầu tiên thầy đề cử,” thầy Trần nói, “Với thành tích hiện tại của em, thi riêng này gần như nắm chắc phần thắng.”

Tôi im .

Thầy Trần tôi: “Sao thế? Vui quá không nói nên à?”

Tôi khẽ cười: “Thầy ơi, này có phụ huynh ký tên không ạ?”

“Phụ huynh ký tên là bước cuối cùng,” thầy nói, “Bây học sinh tự đăng ký, nộp hồ sơ trước. Đợi qua thi riêng rồi mới phụ huynh ký xác nhận.”

Tôi gật đầu.

“Gia em chắc không có vấn đề gì chứ?” thầy Trần tiếp, “Mẹ em là giáo viên trường mình, hẳn sẽ ủng hộ hơn bất ai.”

Tôi cười nhẹ, không đáp .

“Được rồi,” thầy đưa tờ đơn cho tôi, “Nộp lại trong tuần này nhé.”

Tôi cầm tờ đơn bước ra khỏi văn phòng.

đi đến cổng trường, tôi gấp tờ đơn lại, nhét vào ngăn sâu nhất trong cặp sách.

Tôi không kể với mẹ.

Tôi cũng không nói với bố.

Ở , tôi tuyệt đối không hé nửa bốn chữ Chương trình Cường Cơ.

Tại sao ư?

Vì tôi quá rõ tính nết của mẹ.

Chỉ bà biết tôi có cơ hội này, phản ứng đầu tiên của bà sẽ không phải là “con gái mình giỏi quá”.

Phản ứng đầu tiên của bà sẽ là: “Cơ hội này mày có dùng không? Để lại cho em trai mày phải tốt hơn sao?”

Lúc đó em trai tôi đang học lớp 9. Với thành tích của nó, đừng nói là trường cấp 3 trọng điểm, ngay cả trường cấp 3 thường cũng mong manh.

Nhưng trong mắt mẹ, em trai mãi mãi là niềm hy vọng tương lai của bà.

tương lai của tôi ư?

Tương lai của tôi là “lấy được tấm chồng tử tế”.

Câu nói mẹ đã nói với tôi không dưới một trăm lần từ tôi bé là:

“Con gái học nhiều làm gì, tìm được chồng tốt mới là chính.”

“ học hành của em trai, con phải giúp đỡ em nhiều vào.”

“Con là chị, con phải nhường em.”

Năm tôi học lớp bốn, bố đi công tác mang cho tôi một hộp màu xanh lam bên trong có ba cây chì và một cục tẩy.

Đó là món quà đầu tiên tôi nhận được trong đời.

Năm đó em trai tôi bảy .

Nó giật phắt lấy: “Con cái này.”

Tôi nói: “Đây là bố cho chị.”

Mẹ thò đầu ra từ bếp: “Vãn Vãn, con lớn hơn, nhường em đi.”

Em trai ôm hộp đắc ý bỏ đi.

Hôm sau nó làm hỏng hộp . Nắp hộp gãy, hai cây chì gãy đôi, cục tẩy biến mất.

Mẹ không mắng nó lấy một .

Bà chỉ nói: “Dương Dương đừng nghịch , sau này chị mua cho con cái khác.”

Sau này?

Cái “sau này” đó bao đến.

Hộp cứ thế mất.

Sau này tôi ra hiệu sách mua một chiếc y hệt, một mình ngồi trong phòng mở ra ngắm rất .

Vậy nên năm lớp 12 này, Chương trình Cường Cơ, tôi tuyệt đối không thể để gia biết.

Tôi gập tờ đơn giấu kín trong ngăn cặp.

Giấy báo thi tôi kẹp vào cuốn vở ghi chép lỗi sai.

Thông báo danh sách sơ tuyển tôi giấu ở trang cuối sách giáo khoa Toán.

Tôi không nói gì cả.

Tôi vẫn đi học bình thường, ăn cơm bình thường, làm việc bình thường.

Cuối tuần tôi đến thư viện tự học.

Mẹ đi đâu, tôi bảo đi làm bài tập.

Mẹ ừ một tiếng, rồi quay sang kèm em trai học.

Học hai năm lớp 9 của em trai tôi đã đến.

Sắp thi cấp 3 rồi.

Tối mẹ cũng kèm nó học đến mười một rưỡi đêm. Mẹ dạy Toán, thuê gia sư dạy Văn và Tiếng Anh một kèm một, 300 tệ một , một tuần ba buổi.

Lần gia sư đến, mẹ cũng cắt sẵn hoa quả, xếp đầy một đĩa rồi bưng ra.

Dưa hấu, táo, dưa lưới, đĩa cũng ăm ắp.

Các thầy cô bảo: “Cô Trương khách sáo quá.”

Mẹ cười: “Giáo viên vất vả rồi, Dương Dương đành trăm sự nhờ thầy cô.”

Em trai tôi vừa nhai dưa hấu vừa ỉ ôi: “Mẹ ơi con không học .”

Mẹ dỗ dành: “Cố thêm chút thôi, thi đỗ cấp 3 mẹ mua cho iPhone mới nhất.”

Em trai: “Mua bản Pro Max nhé.”

Mẹ: “Được.”

Thời gian đó, tiền tiêu vặt mỗi tháng của tôi là 50 tệ.

Tiền tiêu vặt của em trai là 500 tệ.

Đúng vậy, gấp tròn mười lần.

Tôi chưa từng mở miệng so đo với mẹ sự chênh lệch này.

Nói ra cũng vô ích.

Mẹ sẽ bảo: “Mày thì biết cái gì? Con trai tốn kém nhiều thứ hơn.”

3.

Em trai tôi thi cấp được 463 điểm.

Điểm chuẩn vào trường cấp 3 thường của quận là 460.

Nó đỗ vớt vào trường cấp 3 số 3 của quận.

Trường số 3 của quận ở đẳng cấp ?

Tỉ lệ đỗ đại học trọng điểm là 40%.

Trường số 1 của thành phố thì sao?

Tỉ lệ đỗ đại học trọng điểm là 95%.

Ngày có điểm thi của em trai, mẹ im suốt một buổi tối.

Hôm sau, bà gọi cả ngồi lại bàn ăn.

Bố tôi, bà nội, em trai, và tôi.

Mẹ ngồi ở vị trí ghế chủ. Trên tay bà cầm một tập tài liệu.

“ người có mặt cả,” mẹ nói, “Tôi có này bàn với cả .”

Bố tôi bảo: “Bà nói đi.”

Mẹ mở kẹp tài liệu, rút ra một tờ giấy.

“Điểm của Dương Dương thế này, vào trường số 3 thì đỗ rồi,” mẹ nói, “Nhưng cái trường số 3 đó… Vãn Vãn con cũng biết đấy, không được tốt cho lắm.”

Tôi gật đầu.

“Mẹ dùng suất con em giáo viên của mẹ cho Dương Dương,” mẹ nói, “Cho nó sang trường số 1.”

Bàn ăn chìm vào tĩnh mất một giây.

Sau đó bố tôi là người lên tiếng đầu tiên: “Được đấy, thế thì tốt quá.”

Bà nội tiếp : “Phải làm thế từ rồi mới đúng.”

Em trai : “Mẹ, mẹ cho con thật à?”

Mẹ nói: “Cho con.”

Em trai lại : “Thế chị con thì sao?”

Mẹ sang tôi.

Ánh mắt của tất cả người dồn phía tôi.

Tôi chậm rãi đặt đũa xuống.

“Mẹ,” tôi cất , “Suất con em giáo viên, mỗi chỉ được dùng một lần đúng không ạ?”

Mẹ sững lại một chút: “Đúng thế.”

“Con đã dùng rồi ,” tôi nói, “Con thi đỗ vào trường số 1 bằng điểm số, không dùng suất của mẹ.”

“Ôi dào cái đứa này,” mẹ xua tay, “Con tự thi đỗ là thật, nhưng phần hồ sơ học bạ lúc đó mẹ làm theo diện suất ưu tiên, nên trên danh nghĩa là đã dùng suất đó rồi.”

“Nói vậy bây nếu cho em dùng, phải học bạ của con ra khỏi danh nghĩa suất ưu tiên?” tôi .

“Đúng,” mẹ nói, “Con sẽ sang trường số 3 của quận.”

Bàn ăn lại rơi vào tĩnh .

Lần này bố tôi nhận ra vấn đề trước: “ sang trường số 3? Vậy năm lớp 12 của Vãn Vãn tính sao?”

“Lớp 12 thì đã làm sao,” mẹ đáp, “Nó học giỏi, học ở đâu như nhau.”

Bà nội hùa theo: “Đúng thế, con gái đầu óc lanh lợi, học ở đâu được.”

Em trai tôi cúi gằm mặt lùa cơm, không nói tiếng .

Tôi đĩa sườn xào chua ngọt trên bàn.

Hôm nay mẹ làm tận tám món.

Để ăn mừng điểm thi của em trai.

Dù cái điểm đó chỉ là 463 điểm.