CHƯƠNG 1

Sau 30 ngày “tối ưu hóa”, cả nhóm dự án sa thải vì không có nhận công việc.

Ngày nhận thông báo tối ưu, tôi đã cười.

HR sững người một chút, có lẽ chưa từng thấy phản ứng vậy.

“Chị Chu, chị… không có gì muốn nói sao?”

Tôi lắc đầu.

“Vậy chị ký vào đây nhé.” Cô đẩy bản thỏa thuận sang, “N+1, đây là thành ý lớn của công ty.”

Tôi số tiền.

Ba năm bốn tháng.

Ở công ty này, tôi đã viết một triệu hai trăm hai bảy nghìn code, sửa ba nghìn bug, phụ bốn dự án.

Cuối cùng, quy đổi thành tiền bồi thường thôi việc là tám sáu nghìn tệ.

Tôi ký tên, đứng dậy.

“Chị Chu,” HR gọi tôi , “chị thật sự không cân nhắc ở sao? Giảm lương cũng được.”

Tôi quay đầu cô .

“Không cần đâu.”

Tôi cười nói: “Mấy người sẽ hối hận đấy.”

1.
2.
“Khả năng thay thế quá cao.”
Giám đốc Trương nói câu này vẻ mặt đầy tiếc nuối, trong ánh mắt không có chút gợn sóng nào.

Tôi ngồi trong phòng họp, ông ta, đợi ông ta diễn xong vở kịch.

“Tiểu Chu, cô làm ở công ty ba năm rồi, năng lực không tệ. cô cũng phải hiểu, hiện tại công ty đang cắt giảm chi phí, tăng hiệu quả, buộc phải đưa vài quyết định khó khăn.”

Tôi im lặng.

“Phần công việc cô phụ , nói thật, kỹ thuật không cao. Tuyển đại một người, đào tạo hai tuần là làm được.”

Tôi vẫn không nói gì.

Có lẽ thấy không khí có phần gượng gạo, giám đốc Trương hắng giọng.

“Dĩ nhiên, công ty sẽ đưa cô mức đền bù tốt . N+1, không thiếu một xu.”

“Ồ.” Tôi đáp.

Ông ta sững .

“Chỉ vậy thôi? Cô không có gì muốn nói sao?”

Tôi suy nghĩ một chút.

“Giám đốc Trương, phần module tôi phụ có bao nhiêu code, ông biết không?”

Ông ta hơi cau mày.

“Cái này… tôi không quan tâm chi tiết kỹ thuật.”

“Mười bảy ,” tôi nói, “riêng chú thích đã ba . Ông nói tuyển đại một người, đào tạo hai tuần là làm được?”

Sắc mặt ông ta bắt đầu khó coi.

“Tiểu Chu, thái độ cô vậy là—”

“Tôi chỉ đang nói sự thật.” Tôi cắt lời ông ta. “Giám đốc Trương, ông yên tâm, tôi sẽ không gây rối. Cần ký gì tôi ký, cần giao gì tôi sẽ giao. có một câu, tôi định phải nói rõ.”

Tôi đứng lên, thẳng vào mắt ông ta.

“Các người sẽ hối hận.”

Ông ta cười lạnh.

“Tiểu Chu, cô nói cứ công ty không có cô là không chạy nổi vậy. Tôi nói cô biết, ngành này không là không thể thay thế.”

“Vậy sao.”

Tôi không nói thêm gì nữa, xoay người rời khỏi phòng họp.

Ngoài hành lang, mấy đồng nghiệp len lén tôi.

Tôi biết họ đang nghĩ gì.

Chị Chu sa thải rồi.

Nhân viên cũ ba năm, nói cắt là cắt.

Thảm thật.

Tôi mặc kệ họ, thẳng đến làm việc, bắt đầu thu dọn đồ đạc.

“Chị Chu!” Tiểu chạy tới, hạ giọng : “Thật không ạ? Chị ‘tối ưu’ rồi à?”

Tôi gật đầu.

“Dựa vào cái gì chứ!” Cô bức xúc, “Phần đó chị phụ một mình, ngoài chị chẳng làm nổi, bọn họ sao dám—”

“Suỵt.” Tôi mỉm cười cô . “Không sao.”

“Chị còn cười được à?”

Tôi lặng lẽ nhét từng món đồ vào thùng giấy.

Chiếc cốc, mua năm đầu tiên làm.

Cây xương rồng, nuôi ba năm vẫn nhỏ tí.

Một xấp giấy nhớ, chi chít việc cần làm, giờ chẳng còn việc nào cần nữa.

“Tiểu ,” tôi vừa thu dọn vừa , “em còn nhớ tháng chị đề nghị tăng lương giám đốc Trương không?”

Cô gật đầu.

“Lúc đó ông ta nói gì?”

Tiểu nghĩ một lát: “Ông nói tình hình khó khăn, công ty đang thắt lưng buộc bụng, bảo chị đợi thêm.”

“Đúng.” Tôi ném xấp giấy nhớ vào thùng rác. “Thế mà tuần , công ty tuyển thêm một người, em biết mức lương bao nhiêu không?”

“Bao nhiêu?”

“Cao chị ba phần trăm.”

Tiểu tròn mắt.

“Chị làm ba năm, năm nào cũng hạng A, chưa từng được tăng lương. Một đứa , chẳng biết gì, vào đã chị ba phần trăm.” Tôi đặt chiếc cốc vào thùng, “Em nói xem, chị có do gì buồn?”

Tiểu im lặng.

Tôi tục thu dọn.

Chỗ ngồi này, tôi đã ngồi suốt ba năm.

Sáng tám rưỡi đến, tối mười giờ về.

Làm thêm cuối tuần là chuyện thường, ngày lễ chỉ cần gọi là có mặt.

Có lần server sập lúc nửa đêm, tôi bò dậy lúc ba giờ sáng sửa bug, đến bảy giờ xong.

Giám đốc Trương gửi một tin nhắn: “Vất vả rồi.”

Không phụ cấp tăng ca, không nghỉ bù, đến bữa sáng cũng không mời.

Sau đó tôi nhắc chuyện này, ông ta bảo: “Đó là công việc của cô, xảy sự cố thì đương nhiên phải xử .”

Đúng, công việc của tôi.

nếu tôi nghỉ rồi, các người định gọi xử ?

“Chị Chu,” Tiểu khẽ , “chị thật sự không định đấu tranh gì sao? Có thể nói chuyện HR mà—”

“Không ích gì.” Tôi nói. “Danh sách do cấp trên quyết, HR chỉ là người thực thi.”

“Vậy theo chị định làm gì?”

Tôi ôm thùng giấy, mỉm cười cô .

“Nghỉ ngơi một thời gian rồi tính .”

Tôi bước , ngang qua văn phòng của giám đốc Trương.

Ông ta đang gọi điện, giọng nói rất lớn.

“Đúng, đúng, dự án đó đã cắt một nhân viên lâu năm, chi phí giảm rồi… Yên tâm, tôi đã sắp xếp ổn thỏa, giao hai tuần là đủ rồi…”

Tôi không dừng , tục về phía .

Hai tuần giao, đủ sao?

Tôi khẽ cười trong lòng.

Dĩ nhiên là không đủ.

đó… đã không còn là chuyện của tôi nữa.

2

Ba năm , tôi vừa vào công ty này.

Khi đó, giám đốc Trương vẫn còn là quản Trương, bộ phận chỉ có năm người.

Trong buổi phỏng vấn, ông ta tôi:

“Tiểu Chu, em nghĩ gì về việc tăng ca?”

Tôi đáp:

“Nếu dự án cần, em có thể làm.”

Ông ta rất hài lòng:

“Tốt lắm, tôi thích những người trẻ có chí tiến thủ. Cố gắng làm việc chăm chỉ, công ty sẽ không bạc đãi em.”

Về sau tôi biết, câu “sẽ không bạc đãi em” chính là lời nói dối lớn nơi công sở.

Năm đầu tiên làm, tôi phụ một module bên rìa.

Code rối một mớ len, không có tài liệu hướng dẫn, người khi nghỉ còn chẳng giao gì.

Tôi mất ba tháng tái cấu trúc toàn bộ module đó.

Lượng code giảm từ năm xuống còn ba , hiệu suất vận hành tăng bốn phần trăm.

Tôi cầm số liệu đến báo cáo quản Trương, ông ta liếc qua rồi nói:

“Không tệ, tục cố gắng.”

Rồi sao nữa?

Chẳng có gì cả.

Không tăng lương, không thăng chức, ngay cả lời khen miệng cũng không nhắc đến trong cuộc họp tuần.

Tôi :

“Quản Trương, dự án này của em có được coi là thành tích không ạ?”

Ông ta nói:

“Tiểu Chu, em vào mà, hết cứ làm chút thành quả đã.”

Ba tháng tăng ca liên tục của tôi, xem công cốc.

Sang năm thứ hai, công ty nhận được một dự án lớn.

Lúc đó ông Trương đã lên chức giám đốc.

Ông ta ném phần khó tôi:

“Tiểu Chu, phần này em phụ , tôi tin vào năng lực của em.”

Tôi không nói hai lời, nhận luôn.

Rồi cơn ác mộng bắt đầu.

Yêu cầu thay đổi ba ngày một lần, lịch trình ép đến nghẹt thở, người thì không chịu tăng.

Một mình tôi làm việc của ba người, ngày nào cũng tăng ca đến tận nửa đêm.

Có lần tôi làm liên tục ba sáu tiếng, mắt gần mù luôn.

Giám đốc Trương đến một cái, rồi nói:

“Tiểu Chu vất vả rồi, deadline không thể lùi đâu, bên khách hàng thúc lắm.”

Tôi :

“Giám đốc, có thể bổ sung thêm người không ạ?”

Ông ta nói:

“Hiện tại ngân sách hạn hẹp, em cố thêm một chút, xong dự án sẽ em nghỉ phép.”

Dự án hoàn thành rồi.

Khách hàng rất hài lòng, ký hợp đồng năm thứ hai.

Còn kỳ nghỉ của tôi?

Một ngày cũng không được duyệt.

Giám đốc Trương nói:

“Tiểu Chu, giờ nhiều việc quá, nghỉ nợ, sau này bù em.”

Ba năm rồi, kỳ nghỉ đó vẫn chưa thấy đâu.

Đến năm thứ ba, cũng là năm nay.

Module tôi phụ ngày càng lớn, lượng code từ ba tăng lên mười bảy .

Phần lõi của cả hệ thống, đều do tôi viết.

Tôi không khoe khoang — module đó, cả nhóm ngoài tôi không hiểu nổi.

Không phải vì họ kém, mà vì tôi viết quá nhiều phần tùy biến, đến mức không kịp viết tài liệu.

Giám đốc Trương có biết không?

Biết.

ông ta không quan tâm.

Ông ta chỉ tâm KPI, chỉ quan tâm đến chi phí, chỉ quan tâm mỗi lần báo cáo lên trên có con số đẹp hay không.

Còn những con số đó là làm ? Ông ta chẳng bận tâm.

Tháng , tôi lấy hết can đảm nói chuyện tăng lương.

Ba năm không tăng một xu, tôi thấy mình có do chính đáng yêu cầu.

Giám đốc Trương nghe xong, thở dài:

“Tiểu Chu, không phải tôi không muốn tăng, mà do tình hình chung khó khăn. Công ty đang phải thắt lưng buộc bụng, lúc này tôi cũng khó mở lời.”

Tôi nói:

“Giám đốc, lương của tôi hiện đã thấp mặt bằng ngành rồi. Cùng vị trí này, chỗ khác trả cao ít ba phần trăm.”

Ông ta bảo:

“Tiểu Chu, nhảy việc là có rủi ro đó. Em đang làm tốt ở đây, cần gì phải vậy? , công ty đang khó khăn, qua giai đoạn này rồi tôi sẽ tranh thủ giúp em.”

Tôi tin ông ta.

Một tuần sau, công ty tuyển người .

Tiểu lén nói tôi biết — lương của cậu ta cao tôi ba phần trăm.

Cùng vị trí, cùng chức danh.

Cậu ta chẳng biết gì, ngày đầu tiên làm, được chính giám đốc Trương dẫn tham quan, còn mời ăn trưa.