CHƯƠNG 1

Dì cả nhà tôi đến nhà tôi vay tiền ngày hôm đó, mẹ móc ra toàn bộ vốn liếng trong nhà.

Tám mươi là số tiền bố chạy xe tải mười lăm năm, từng đồng từng đồng tích góp được.

Ban đầu bố không đồng ý.

“Tám mươi ? Con nhà mình sang năm còn phải đi đại học nữa.”

Dì cả sofa, nước mắt nước giàn giụa.

“Em , chồng chị làm ăn thua lỗ rồi, không kiếm đâu ra tiền nữa, chủ nợ mà tới cửa thì họ sẽ đập nhà mất.”

Mắt mẹ đỏ hoe, bà quay đầu về phía bố, hạ giọng nói.

“Chị mở miệng rồi, em có thể không cho vay ? Truyền ra ngoài thì người ta sẽ nhìn em thế nào? Nói em có tiền mà không giúp chị à?”

Mặt bố đỏ bừng.

“Đó là học phí của con mình!”

Mẹ đập mạnh tay xuống bàn.

“Học phí có thể vay ngân ! của chị tôi không thể chờ! Anh là người mà lạnh lùng thế!”

Tôi chạy trong ra, kéo tay mẹ.

“Mẹ, con có thể không đi đại học, nhưng cho vay hết tiền ra ngoài…”

Mẹ hất tay tôi ra.

“Trẻ con thì gì! Người thân giúp đỡ lẫn nhau là lẽ đương nhiên. Dì cả con đối xử tốt với con hồi nhỏ thế nào, mua váy cho con con quên rồi à?”

Dì cả bên cạnh vừa lau nước mắt vừa nói: “Em yên tâm, nhiều nhất nửa năm chị sẽ trả, cả lãi cũng tính cho em.”

Mẹ vỗ tay dì cả.

“Chị, chị nói gì lãi với chả lãi, khách sáo quá rồi.”

1

Đêm hôm dì cả nhận được tiền, bố một mình ngoài ban công hút thuốc suốt cả đêm.

Tôi xổm cửa, nhìn bóng lưng ông, vai ông cứ run lên liên tục.

Mười lăm năm, ông chạy , cả năm không nhà được mấy ngày.

Có lần ông bị tai nạn xe, chân khâu hai mươi , nằm viện ba ngày rồi lại chống dậy tiếp tục chạy xe, vì tiền của tháng đó không thể đứt.

Tám mươi đó, là ông đổi bằng sống mà có.

Mẹ trong ngủ đi ra, thấy dáng vẻ của bố thì thở .

“Lão Trần, anh như vậy, chị tôi nói là nửa năm sẽ trả.”

Bố bóp tắt đầu thuốc, giọng khàn khàn.

“Thẩm Ngọc Lan, cô có đó là toàn bộ tiền của nhà mình không?”

Mẹ mất kiên nhẫn tựa khung cửa.

“Anh là đàn ông mà, có cần phải thế không? Chị tôi lại không phải người ngoài, chị em vay ít tiền mà anh nhớ đến giờ.”

“Truyền ra ngoài thì họ sẽ nhìn chúng ta thế nào? Nói nhà mình có tiền mà không giúp đỡ? Tôi còn có cần mặt nhà mẹ đẻ nữa không?”

Bố đột ngột đứng phắt dậy.

“ mặt à? mặt thì tự đi mà lấy tiền của mình! Đó là tiền tôi chạy xe mười lăm năm mới dành dụm được!”

Mặt mẹ biến sắc, giọng cũng cao vút lên.

“Tiền của anh? Tiền anh kiếm ra chẳng phải của nhà này ? Tôi gả cho anh bao nhiêu năm, hầu hạ bố mẹ anh, nuôi con khôn lớn, tôi không có công lao à?”

“Giờ anh còn tính toán với tôi này? Trần Kiến Quốc, anh đúng là keo kiệt!”

Bố bị chặn đến không nói được gì, ông nặng nề phịch lại ghế, hai tay che mặt.

Tôi bước tới kéo tay áo bố.

“Bố, hay là năm sau con không đi đại học nữa, con đi làm thuê.”

Bố ngẩng đầu nhìn tôi, vành mắt đỏ lên.

Ông hé miệng, nhưng không nói ra được gì.

Sau lưng, mẹ hừ lạnh một tiếng.

“Con nhìn bố con xem, vay có chút tiền mà như lấy ông ấy vậy, cả nhà dì cả con sắp không sống nổi nữa rồi, ông ấy còn xót tiền đây.”

“An An, con nhớ cho mẹ, làm người không thể ích kỷ quá, giữa họ với nhau thì phải giúp đỡ lẫn nhau, hồi nhỏ dì cả con còn cõng con ra chợ trấn nữa, con quên rồi à?”

Tôi không quên.

Nhưng tôi cũng không quên, lúc nhà dì cả xây nhà mới, mẹ cho vay ba tệ, đến giờ vẫn chưa trả.

Tôi không dám nói.

Vì lần trước tôi chỉ mới nhắc một câu, mẹ tát tôi một bạt tai, nói tôi không hiểu , chị em thì tính toán gì.

Sáng hôm sau, dì cả và dượng đến nhà chúng tôi để cảm ơn.

Dì cả nắm tay mẹ, khóc đến nước mắt nước giàn giụa.

“Em , đời này chỉ có em đối tốt với chị nhất, đợi chồng chị làm lại đầu, nhất định sẽ trả tiền cho em trước tiên.”

dượng đứng bên cạnh, cười đến nở hoa cả mặt, đưa thuốc lá cho bố.

“Kiến Quốc, anh nhớ ân tình của em, sau này có việc gì cứ mở miệng, anh em mình vì nhau mà sinh ra tử.”

Bố không nhận thuốc, chỉ ừ một tiếng nặng nề.

“Trả tiền lại là được.”

Mẹ lập tức trừng bố một , rồi quay đầu cười làm lành với dì cả.

“Chị để ý đến ông ấy, ông ấy chỉ là tính xấu đó thôi, trong lòng không có ý xấu đâu.”

Lúc dì cả đi, tôi chú ý đến chiếc xe dượng lái.

Đó là một chiếc SUV mới ra mắt năm ngoái, lăn bánh ít nhất cũng phải hai mươi .

Tôi kéo kéo góc áo mẹ.

“Mẹ, dượng chẳng phải nói làm ăn thua lỗ rồi ? Chiếc xe đó…”

Mẹ cúi đầu nhìn tôi, cau mày.

“Con nít con nôi gì chứ? Có khi chiếc xe đó mua trước rồi, người ta làm ăn thua lỗ chứ đâu phải đến cả xe cũng không có.”

“Con thế này, lại học giống bố con, nhìn ai cũng như người xấu.”

Tôi im miệng.

Nhưng tấm biển số tạm thời của chiếc xe đó, tôi nhìn rõ rành rành, là của tháng trước.

Nửa năm sau, dì cả vẫn chưa trả tiền.

Mẹ điện qua, dì cả nói việc làm ăn mới khởi sắc, xin khất thêm hai tháng.

Mẹ cúp máy rồi nói với bố.

“Chị em nói rồi, đợi thêm hai tháng nữa.”

Bố đang sửa ống nước bị rò trong nhà, tay đầy gỉ sắt.

“Hai tháng à? Lần trước cũng nói hai tháng.”

Mẹ không vui.

“Ông có thể nói mát nói lạnh vậy được không? Chị tôi lại không phải không trả, làm ăn nào có nhanh thu hồi vốn thế?”

Lại qua thêm ba tháng nữa, điện của dì cả không được.

Mẹ liền hai mươi cuộc, toàn là tắt máy.

Bà bắt đầu hoảng, nhưng miệng vẫn gắng gượng.

“Có khi đổi số rồi, để tôi hỏi mẹ tôi.”

Bà ngoại nghe điện , ấp a ấp úng hồi lâu.

“Chị con ấy à… cả nhà nó dọn đi rồi.”

Mẹ sững người.

“Dọn đi đâu?”

Bà ngoại im lặng rất lâu.

“Ra nước ngoài rồi, hình như là đi gì… New Zealand.”

Tay mẹ bắt đầu run.

“Ra nước ngoài? Chị ấy nợ tôi tám mươi , mà còn ra nước ngoài?”

Bà ngoại đầu dây bên kia thở .

“Chị con nói đợi sang bên đó ổn định rồi sẽ liên lạc với con, con sốt .”

Mẹ cúp máy, bất động sofa.

Bố trong bếp đi ra, nhìn thấy dáng vẻ của mẹ thì lập tức hiểu hết.

Ông không mắng, không quát, chỉ ném khăn lau trong tay lên bàn, quay người đi ngủ, đóng sầm cửa lại.

Đêm đó, tôi nghe thấy trong ngủ vang lên tiếng đồ vật vỡ nát.

Sau đó là tiếng khóc nén lại của bố.

Một người đàn ông ngoài bốn mươi, khóc như một đứa trẻ.

Tôi giường trong mình, nhìn tờ giấy báo trúng tuyển đại học bàn.

Học phí cộng tiền ăn , năm đầu tiên là hai ba.

Tôi lật tờ giấy báo lại, mặt sau trống trơn.

Tôi cầm bút lên, viết một dòng đó — “Đơn xin bảo lưu kết quả học tập”.

Rồi lại gạch đi.

Lại viết một dòng khác — “Mẹ, con hận mẹ.”

Cũng gạch đi.

Cuối cùng tôi chẳng viết gì cả, nhét tờ giấy báo tận trong cùng của ngăn kéo.

2

Tôi không đi học đại học.

Mẹ nói học phí bà sẽ nghĩ cách, bảo tôi cứ chờ.

Đợi một tháng, bà vẫn không nghĩ ra được cách nào.

Cô thử tìm bà ngoại xin số mới của dì cả, bà ngoại nói dì cả sang nước ngoài vẫn chưa làm thẻ điện địa phương.

Mẹ tin.

Tôi không tin.

Nhưng tôi không nói gì, vì có nói cũng vô ích.

Thời gian đó bố gầy đi mười cân, ông bắt đầu nhận những chuyến xa , có khi đi một chuyến là nửa tháng.

Có lần ông chở Tân Cương về, buồn ngủ đến mức suýt đâm xe cao tốc, lúc điện về báo bình an, giọng nói lâng lâng.

“An An, bố không , chỉ là hơi mệt thôi.”

Tôi cầm chặt điện , móng tay bấu sâu lòng bàn tay.

“Bố, bố chạy xa như vậy nữa.”

Bố cười một tiếng.

“Không chạy xa thì tiền ít. Học phí năm sau của con, bố lại gom thêm.”

Cúp máy xong, tôi đi tìm mẹ.

Bà đang xem điện trong khách, lướt xem vòng bạn bè mà dì cả từng đăng trước đây.

“Mẹ, mẹ có thể liên lạc lại với dì cả không? Bảo dì ấy trả trước một phần cũng được.”

Mẹ đặt điện xuống, thở .

“Dì cả con vừa sang nước ngoài, nơi đất khách quê người, lấy đâu ra tiền trả? Đợi dì ấy ổn định rồi tự khắc sẽ trả.”

“Con giống bố con, ngày nào cũng chỉ . Giữa chị em mà giục tiền như thế thì xấu mặt lắm.”

Tôi hít sâu một hơi.

“Mẹ, bố cao tốc suýt nữa thì xảy ra tai nạn, cũng vì quá mệt. Bố liều chạy xe cũng là để bù lỗ đó thôi.”

Mẹ khựng lại một chút, rồi lập tức quay mặt đi.

“Bố con chạy xe là của ông ấy, liên quan gì đến vay tiền? Trước đây ông ấy chẳng phải ngày nào cũng chạy à?”

Tôi nhìn chằm chằm mẹ.

“Trước đây trong nhà còn có tiền tiết kiệm, bố không cần phải đem ra mà liều.”

Mẹ đột ngột đứng phắt dậy, chỉ tay tôi.

“Trần An An, con có ý gì? Con đang trách mẹ à?”

“Mẹ cho dì cả con vay tiền là sai ? Đó là chị của mẹ! Chị ấy cùng rồi, mẹ có thể thấy chết mà không cứu à?”

“Bây giờ con cứng cánh rồi, bắt đầu nói móc mẹ con rồi đúng không?”

Tôi không lùi.

“Con không nói móc mẹ, con chỉ mẹ điện một chút thôi.”

Mặt mẹ đỏ bừng lên.

“? Con bảo mẹ kiểu gì? điện qua nói ‘chị ơi trả tiền đi’ à?”

“Con có nếu dì cả con thấy mẹ , sau này hai chị em còn gì mà làm nữa không?”

“ giữa họ , một đứa trẻ như con thì hiểu gì!”

Tôi bật cười.

“Con không hiểu ư? Điều con hiểu là con không được đi học, bố suýt chết cao tốc, còn mẹ thì ngay cả một cuộc điện cũng không dám .”

Mẹ giơ tay lên định tát tôi.

Tôi không né.

Bàn tay bà dừng lại giữa không trung, cuối cùng vẫn hạ xuống.

Bà lại xuống sofa, giọng đột nhiên mềm đi.

“An An, mẹ không phải không , mẹ là… không dám mất mặt.”

“Dì cả con nhỏ giỏi mẹ, học hành tốt, lấy chồng cũng tốt, trước mặt họ mẹ luôn không ngẩng đầu lên nổi.”

“Lần này bà ấy đến vay tiền, chứng tỏ bà ấy cũng có lúc không bằng mẹ, nếu mẹ mà bà ấy trả tiền, bà ấy sẽ nghĩ mẹ đang chê cười bà ấy.”

“Mẹ chỉ để bà ấy , em như mẹ đây không kém bà ấy, mẹ rộng rãi, mẹ không chấp nhặt.”

Nghe xong những lời này, ngực tôi nghẹn đến mức không thở nổi.

Tám mươi .

sống của bố.

Đại học của tôi.

Tất cả đều là quân cờ trong tay mẹ để chứng minh rằng bà “không kém chị ”.

Tôi quay người trở về , không nói thêm một chữ nào.