Chương 3

08

Luật sư họ , ngoài ba mươi, nói năng gọn gàng dứt khoát.

“Bà Tô, trước tiên bà đưa cho tôi xem những tài liệu đang có.”

Tôi bày tất cả thứ đã in ra: ảnh chụp phiếu lương, ảnh chụp dư sổ tiết kiệm, biên lai khoản, phiếu tra cứu công , xếp ngay ngắn trên bàn.

Luật sư lật từng trang.

Xem xong, anh ta ngẩng lên nhìn tôi, ánh mắt rất bình tĩnh.

“Tôi nói kết luận trước.”

“Anh cứ nói.”

“Thứ nhất, ông ấy che thu nhập thật, khiến bà ký thỏa thuận trên nền thông tin bất cân xứng, thỏa thuận rõ ràng bất công cho bà.”

“Thứ hai, ông ấy tự ý tài của vợ chồng cho bên thứ ba, tức em trai và mẹ ông ấy, tổng cộng hơn bảy mươi vạn. Không có sự đồng ý của bà, bà có quyền đòi lại.”

“Thứ ba, công là tài của vợ chồng, khi ly hôn sẽ chia theo luật.”

“Thứ tư, chuyện thêm tên sổ đỏ, nếu ông ấy lén làm sau lưng bà, bà có thể đến trung tâm giao dịch nhà đất làm đăng ký ‘ý kiến phản đối’, như vậy ông ấy sẽ không thêm được.”

Anh ta dừng một .

“Bà Tô, bà ly hôn không?”

Tôi không trả lời ngay.

Ngoài cửa sổ là nắng bốn giờ chiều, rọi lên những cuốn sách pháp luật trên bàn làm việc của luật sư .

“Nếu ly hôn, tôi có thể lấy lại bao nhiêu?”

“Nhà chia đôi, giá thị trường khoảng bốn , bà được hai . Công chia đôi, bà được chín vạn. Phần tài bị che , tức cuốn sổ một trăm lẻ bảy vạn của ông ấy, bà ít nhất được sáu phần, vì ông ấy có lỗi che tài . Ngoài ra bảy mươi mấy vạn ông ấy tự ý cho người nhà, bà có thể yêu cầu bồi hoàn.”

“Cộng lại sao?”

“Ước tính thận trọng, bà ít nhất lấy được hơn ba .”

Ba .

Tôi dạy ba mươi năm, chỉ dành dụm được tám vạn bốn.

Ông ta ba mươi năm, tích được hơn hai trăm vạn.

Nếu tôi không lục ra cái phong bì đó…

Lương hưu của tôi mỗi tháng bốn nghìn một, lương hưu của ông ta mỗi tháng một vạn hai.

Chế độ tiếp tục chạy.

Tôi sẽ sống thêm ba mươi năm nữa, trong cái thứ “công bằng” không hề ngang hàng ấy.

“Luật sư , tôi còn một câu hỏi.”

“Bà hỏi.”

“Nếu tôi không ly hôn sao?”

Luật sư nhìn tôi một cái.

“Vậy bà phải nghĩ cho rõ, điều kiện để không ly hôn là gì.”

“Điều kiện là ông ấy phải tính sòng phẳng.” Tôi nói. “Sổ sách của ba mươi năm.”

Luật sư gật .

“Vậy bà cần một chuỗi chứng cứ hoàn chỉnh.”

“Tôi biết. Tôi chuẩn bị rồi.”

Tôi lấy từ trong túi ra một túi hồ sơ.

Bên trong là toàn bộ tài liệu tôi gom suốt một tuần:

Bản photocopy phiếu lương, đơn xin sao kê ngân hàng, báo cáo tra cứu công , lịch sử trả nợ vay mua nhà, và so sánh thu nhập của tôi và ông ta trong ba mươi năm.

so sánh đó tôi làm liền hai đêm.

Lương tháng, thưởng năm, phụ cấp, công của từng năm, tôi liệt kê hết.

Cột cùng là chênh lệch cộng dồn.

Tôi dùng bút đỏ kẻ một đường dưới con .

Chênh lệch cộng dồn: 2.847.000 tệ.

Hai tám trăm bốn mươi bảy nghìn.

Đó là tiền trong ba mươi năm, ông ta kiếm nhiều hơn nhưng chưa từng nói cho tôi biết.

Luật sư nhìn xong đó, im lặng mấy giây.

“Bà Tô dạy môn gì?”

“Toán.”

Anh ta cười: “Vậy chẳng có gì phải lo.”

09

Tôi mất hai tuần để sắp xếp toàn bộ chứng cứ thành hai quyển.

Một quyển đưa cho luật sư.

Một quyển tôi giữ lại.

Trong hai tuần ấy, tôi vẫn nấu ăn, giặt đồ, đi chợ như thường.

Trịnh Quốc Đống tưởng ngày tháng vẫn y như cũ.

Chỉ có một điểm khác: ông ta lại nhắc thêm tên một lần nữa.

Trong bữa cơm, ông ta giả vờ hờ hững nói: “Anh nói với mẹ rồi, thêm tên bà ấy , bà ấy vui lắm. tuần mình đi làm luôn chứ?”

“Đợi thêm .”

“Đợi gì?”

“Thẻ lương hưu của em còn chưa kích hoạt, em đi ngân hàng một chuyến, tiện thể làm luôn việc đó.”

Ông ta không nghi ngờ.

Gật , tiếp tục ăn cơm.

Tối thứ Sáu, Hiên lại về.

Tôi làm một bàn đầy món, thịnh soạn hơn bình thường.

Cá quế sốt chua ngọt, gà ủ muối, tôm hấp miến tỏi, cần tây xào bách hợp.

Trịnh Quốc Đống hơi bất ngờ: “Hôm nay ngày gì vậy?”

“Tháng tiên nghỉ hưu mà, ăn mừng .”

“Được được được, vậy phải uống một ly.”

Ông ta đi mở một chai vang đỏ.

Hiên phụ rót rượu.

Ba người nâng ly.

“Chúc mẹ nghỉ hưu vui vẻ.”

“Chúc mẹ con nghỉ hưu vui vẻ.”

Tôi nhấp một ngụm.

Chát nghét.

“Nào, nhân cả nhà ba người đều có mặt,” tôi đặt ly xuống, “em nói một chuyện.”

Động tác gắp thức ăn của Trịnh Quốc Đống chậm lại một nhịp.

“Nói chuyện gì?”

“Nói chuyện tiền.”

Phòng khách im đi một thoáng.

Hiên nhìn tôi, rồi nhìn ba nó.

“Mẹ, sao tự dưng nói cái ?”

“Không tự dưng.” Tôi nói. “Nghỉ hưu rồi cũng phải kiểm lại gia . Con nghe phần của mẹ trước.”

Tôi lấy ra một tờ giấy, là kê thu nhập của chính tôi.

“Tôi dạy ba mươi năm, từ lương tháng tám trăm hai lên lương tháng tám nghìn năm. Trừ đi chi phí sinh hoạt mỗi tháng, tiền trả góp nhà, phí của con, và khoản mua nhà cho bà nội con, toàn bộ tiền tiết kiệm của tôi là tám vạn bốn nghìn tệ.”

Tôi đặt tờ giấy lên bàn.

“Quốc Đống, còn anh?”

Đũa của Trịnh Quốc Đống khựng lại giữa không trung.

“Sao tự nhiên tính cái ?”

“Đều nghỉ hưu rồi, trong lòng có con . Anh có bao nhiêu tiền tiết kiệm?”

Ông ta đặt đũa xuống, nâng ly rượu nhấp một ngụm.

“Cũng gần như em thôi. Cỡ mấy vạn.”

“ mấy vạn.”

Tôi gật .

“Vậy tiền lương mỗi tháng của anh rốt cuộc là bao nhiêu?”

Ánh mắt ông ta chớp nhẹ một cái rồi lập tức bình thường lại.

“Em biết mà, cũng gần như em. Trước khi nghỉ hưu tầm tám nghìn.”

“Tầm tám nghìn.”

Tôi lại gật thêm lần nữa.

Rồi tôi với tay lấy một phong bì giấy kraft đặt trên ghế bên cạnh.

Chính là cái phong bì trong phòng làm việc.

Tôi đặt nó giữa bàn.

“Vậy cái , anh giải thích giúp em được không?”

Trịnh Quốc Đống nhìn chằm chằm phong bì đó.

Sắc máu trên mặt ông ta rút đi từng , từng một.

10

“ lục đồ của tôi?”

Đó là câu tiên ông ta nói.

Không phải giải thích, cũng không phải phủ nhận.

Mà là chất vấn.

Tôi không đáp.

Chỉ rút từng tờ phiếu lương trong phong bì ra, xếp theo năm ngay ngắn trên mặt bàn.

“Năm 2008, lương tháng thực tế của anh là 14.780. Anh nói với tôi là 4.500.”

Tôi đẩy tờ tương ứng về phía ông ta.

“Năm 2012, lương tháng thực tế của anh là 19.200. Anh nói với tôi là 6.000.”

Tờ thứ hai.

“Năm 2016, lương tháng thực tế của anh là 26.500. Anh nói với tôi là 7.600.”

Tờ thứ ba.

“Năm 2019, lương tháng thực tế của anh là 31.460. Anh nói với tôi là 7.800.”

Bốn tờ phiếu lương xếp thành một hàng.

Môi Trịnh Quốc Đống mấp máy.

Mắt Hiên càng càng trợn to.

“Ba… lương của ba nhiều vậy hả?”

Trịnh Quốc Đống không trả lời con trai, chỉ nhìn tôi.

“ làm gì?”

“Tôi không làm gì cả. Tôi chỉ tính một cuốn sổ.”

Tôi lấy trong túi ra so sánh tôi làm suốt hai đêm.

Giấy A4, in ra, dùng bút đỏ đánh dấu những con then chốt.

“Ba mươi năm , tôi cứ tưởng chúng ta kiếm được ngang ngang, gánh cũng ngang ngang.”

Tôi chỉ liệu trên .

“Nhưng thực tế, lương tháng của tôi chưa từng vượt quá một phần ba của anh.”

“Cùng nộp bốn nghìn tiền sinh hoạt, anh bỏ ra một phần sáu lương tháng. Tôi bỏ ra ba phần tư lương tháng.”

“Cùng trả góp nhà một nghìn một, với anh chỉ như tiền tiêu vặt. Với tôi, đó là khoản cố định lớn nhất mỗi tháng.”

“Cùng góp vạn mua nhà cho mẹ anh, tiền của anh vẫn còn mấy chục vạn. Tôi vét sạch tích cóp, còn phải vay thêm ba nghìn.”

Trên bàn im phăng phắc.

Cá nguội rồi.

Tôm cũng nguội rồi.

“Chênh lệch ba mươi năm.” Tôi lật sang trang , “hai tám trăm bốn mươi bảy nghìn tệ.”

Tôi ngẩng lên nhìn ông ta.

“Đó là thứ anh gọi là công bằng.”

Mặt Trịnh Quốc Đống đỏ trắng.

Im lặng chừng hơn giây, cùng ông ta mới lên tiếng.

“Tôi kiếm nhiều là bản lĩnh của tôi. kiếm ít trách tôi được à?”

Tôi không nói gì.

“ là đồng ý.” Giọng ông ta cứng lại. “Tôi có ép đâu.”

“Đúng. là tôi đồng ý.” Tôi rút ra phần tài liệu thứ hai. “Bởi vì anh nói với tôi lương tháng của anh chín ngàn. Gần bằng tôi.”

“Anh khiến tôi tin rằng chúng ta nghèo như nhau, vất vả như nhau, cùng gồng như nhau.”

“Anh lừa tôi suốt ba mươi năm.”

“Lừa với không lừa gì chứ?” Ông ta cao giọng. “Vợ chồng cần gì phải kê lương chính xác đến từng đồng?”

“Anh hơn hai chục nghìn, không phải chuyện ‘chính xác đến từng đồng’.”

“Đó là tiền công tôi làm ra!”

“Luật hôn nhân nói đó là tài của vợ chồng.”

Câu khiến ông ta nghẹn họng.

Cả căn nhà yên lặng đúng giây.

Hiên khẽ lên tiếng: “Mẹ, ba có khi chỉ là… thấy đàn ông nên để dành tiền , cũng không có ác ý…”

“Không có ác ý.” Tôi lặp lại, rồi lấy ra phần tài liệu thứ ba.

Biên lai khoản.

Từng tờ, từng tờ.

“Từ năm 2015 đến 2018, anh cho em trai anh năm mươi lăm vạn.”

“Mẹ anh mua nhà, anh bỏ thêm hai mươi vạn.”

“Công của anh tích được ba mươi tám vạn bảy.”

“Cuốn sổ tiết kiệm của anh còn một trăm lẻ bảy vạn.”

Tôi ngẩng lên.

“Đó là thứ anh gọi là ‘gần bằng , cũng chỉ mấy vạn’ à?”

Trịnh Quốc Đống cùng không nói được nữa.

Ông ta ngả lưng ghế, ánh mắt từ hung sang trống rỗng.

Hiên mấp máy môi, sắc mặt rất khó coi.

“ Hiên,” tôi quay sang con trai, “năm con lớp Ba, con hỏi mẹ sao nhà mình không có xe. Con còn nhớ không?”

Nó sững ra một , rồi gật .

“Mẹ nói tiền không đủ. Ba con nói ‘đợi ba để dành’.”

“Năm đó lương tháng của ông ấy gần một vạn, tiền đã hơn vạn.”

“Ông ấy mua được. Chỉ là không mua.”

“Vì mua xe phải tiêu thêm ‘tiền ’, kho bạc của ông ấy sẽ vơi đi.”

Tay Hiên siết chặt ly rượu.

“Năm con cấp Ba, phí một năm một vạn hai. Chúng ta mỗi người góp sáu nghìn.”

“Sáu nghìn là bảy mươi lăm phần trăm lương của mẹ đó. Còn với lương của ba con, chỉ là năm phần trăm.”

“Năm phần trăm của ông ấy và bảy mươi lăm phần trăm của mẹ, trên con giống nhau.”

“Ông ấy gọi đó là công bằng.”

Tôi lấy ra thứ cùng trong túi.

Một dạ màu xanh quân đội, gấp ngay ngắn.

Cổ bạc trắng, cổ tay nổi xù lông, lớp lót có một mảng dấu vá.

Tôi đặt nó lên bàn.

“ mẹ mặc tám năm. 128 tệ.”

“Cũng mùa đông năm đó, ba con mua cho bà nội con một cashmere bốn nghìn tệ.”

“Bà nội con mặc đó xoay một vòng trước mặt mẹ.”

“Ba con đứng ngay bên cạnh.”

“Ba con nhìn mẹ một cái.”

“Không nói gì.”

dạ nằm cạnh cả bàn thức ăn.

Màu xanh quân đội sát bên màu nâu đỏ của thịt kho.

Chói mắt đến khó tả.

Trịnh Quốc Đống cúi .

Không nhìn .

Không nhìn tôi.

Cũng không nhìn con trai.

Vai ông ta co rút lại, như một người bị rút sạch xương sống.

Một lâu sau, ông ta khàn giọng nói một câu:

“Anh biết anh có lỗi với em. Sau anh sẽ sửa.”

“Sửa?”

Tôi gom toàn bộ tài liệu bỏ lại túi hồ sơ, kéo khóa.

“Em đã đi tư vấn luật sư rồi.”

Ông ta giật phắt ngẩng lên.

“Thu nhập anh che , tài anh tự ý đi, công , nhà cửa… theo pháp luật, em ít nhất có thể lấy lại hơn ba .”

“Tô Mẫn!” Ông ta bật dậy. “ ly hôn?”

“Em chưa nói ly hôn.” Tôi nhìn ông ta. “Em nói là tính sổ.”

“Cuốn sổ ba mươi năm, thứ anh nợ em—đến phải trả rồi.”