Chương 3

05

Thời gian là chất xúc tác tuyệt vời nhất, nhưng cũng là lưỡi dao khắc nghiệt nhất.

Mười bốn năm, trôi qua trong chớp mắt.

Từ năm 1999 đến năm 2013.

Trung Quốc đã có những thay đổi nghiêng trời lệch đất.

Và tôi cũng vậy.

Những năm đầu làm việc tại công ty nước ngoài, tôi gần như đã dùng mạng sống để đánh đổi. Công việc ở bộ phận Marketing nghe thì có hào nhoáng, nhưng thực chất toàn là những áp lực và việc vụn vặt. Những bản báo cáo làm mãi không hết, những cuộc họp kéo dài vô tận, những khách hàng cần phải gặp gỡ.

Tôi, một xuất thân từ nông thôn, không có nền tảng gia đình cũng có mạng lưới quan hệ. Tiếng Anh giao tiếp thì mang giọng địa phương nặng nề. Cách ăn mặc, trang điểm thì lạc lõng giữa các đồng nghiệp. 

Thứ duy nhất tôi có thể đem ra đối chọi là sự nỗ lực đến quên mình.

Người khác làm tám tiếng rồi tan làm, tôi làm mười sáu tiếng. Người khác cuối tuần đi dạo phố xem phim, tôi ở lại công ty tăng ca, nghiên cứu sản phẩm và thị trường. Tôi giống như một miếng bọt biển khô khốc, điên cuồng hấp thụ mọi kiến thức.

nhanh sau đó, tôi từ một quản trị viên tập sự còn chưa làm một bản PowerPoint ra hồn, đã trở thành nhân sự nòng cốt của nhóm. 

Phương án marketing tôi đưa ra luôn có số liệu chi tiết nhất, logic chặt chẽ nhất và tính khả thi cao nhất. Những khách hàng tôi đàm phán đều trở thành đối tác lâu dài của công ty.

Cơ hội đầu tiên đến với tôi vào năm thứ ba đi làm. Công ty muốn khai thác thị trường miền Tây, đó là một công việc cực nhọc nên ai muốn đi. Tôi chủ xin đảm nhận.

Tôi ở thành phố xa lạ vùng miền Tây đó ròng rã hai năm. Đã nếm bao nhiêu khổ cực, chịu bao nhiêu mệt mỏi, mình tôi . 

Nhưng tôi đã thành công. Tôi đã giúp công ty xé toang một lỗ hổng trên thị trường trắng đó, thiết lập một căn cứ vững chắc.

Khi tôi quay trở lại trụ sở chính ở Bắc , vị trí của tôi đã là Trưởng phòng Marketing. Năm đó tôi hai mươi sáu tuổi. Lương tháng cũng đã tăng lên năm vạn tệ. 

Cuối cùng, tôi đã có tự tin để đứng vững tại thành phố Bắc khổng lồ này.

Việc đầu tiên tôi làm là đón bố mẹ và chú thím Ba lên Bắc . 

Đưa họ đi Thiên An Môn, Cố Cung, Vạn Lý Trường Thành. 

Đưa họ đi ăn một bữa vịt quay mà cả đời này họ chưa được nếm trải. Chú Ba nhìn giá tiền trên thực đơn, tay không ngừng run rẩy. 

Chú nói: “Niệm Niệm, đắt , một bữa cơm này bằng nửa năm thu hoạch của nhà mình rồi.”

Tôi nói: “Chú Ba, chú cứ ăn đi. Sau này ngày nào chúng ta cũng có thể ăn.”

Đó là lần đầu tiên tôi thấy bố và chú Ba uống say. Hai người đàn ông nông dân hiền lành chất phác, ngồi trong nhà hàng nơi đất khách quê người mà khóc như những đứa trẻ.

Những năm qua, tôi không ngừng gửi tiền về nhà. Ngôi nhà hai tầng của gia đình chú Ba đã trở thành biểu tượng của làng, bề thế hơn nhà chú Hai nhiều. 

Tôi mua máy cày cho gia đình, mua tivi, mua máy giặt. Bố mẹ tôi và chú thím Ba không còn phải ra đồng làm việc nữa. Cuộc sống của họ là niềm mơ ước của tất cả mọi người trong làng.

Con trai chú Ba, họ tôi là Trần Phong, cũng đã thuận lợi cưới được vợ. 

dùng ngôi nhà tôi xây, tiền sính lễ cũng là tôi đưa. Đám cưới được tổ chức linh đình. Nghe nói, nhà chú Hai không có ai đến.

Còn nhà chú Hai Trần Phú Quý, mười mấy năm qua dường như lại đi dốc. Cái danh hiệu “hộ vạn tệ” (nhà giàu) mà chú tự hào, trong làn sóng phát triển thần tốc của thời đại, mấy chốc đã trở nên đáng nhắc tới. 

Việc làm ăn buôn bán phân bón của chú vì bị người ta lừa mà thua lỗ trắng tay. Từ đó chú suy sụp hẳn, có thể bám trụ vào mấy mẫu ruộng để sống qua ngày.

Ngôi nhà hai tầng lừng lẫy một thời của chú, qua mười mấy năm dãi dầu sương gió, gạch men bong tróc, mảng tường loang lổ, trông vừa cũ vừa nhỏ. 

Đặc biệt là khi đặt cạnh ngôi nhà khang trang của chú Ba, nó trở nên thảm hại.

Điều khiến chú lo lắng nhất là cậu con trai Trần Minh. Trần Minh từ nhỏ đã bị chú thím Hai nuông chiều mức, nên sinh ra lười biếng. Học hành không đến nơi đến chốn, suốt ngày lêu lổng trong làng. 

Đến tuổi lập gia đình, nhưng vì nhà không lo sính lễ ra hồn, bản thân lại không có công việc ổn định nên mãi không tìm được đối tượng, trở thành trò cười cho cả làng.

Vận đổi sao dời. Thế sự thật kỳ diệu. Gia đình cao cao tại thượng năm xưa, nay lại sa sút. Còn chúng tôi, những người bị chà đạp bùn đen, nay đã có thể ngẩng cao đầu rạng rỡ.

Mười bốn năm qua, tôi bước leo lên. Từ Trưởng phòng, đến Quản lý cấp cao, rồi Giám đốc Marketing. Tôi đã mua nhà, mua xe. 

Tôi trở thành một “Giám đốc Trần” thành đạt trong mắt người khác. Tôi khoác lên mình những bộ đồ công sở lịch sự, nói tiếng Anh lưu loát, đàm phán với những thương nhân hàng đầu thế giới. 

Tôi không còn là nông thôn đi đôi giày vải bạc màu, cúi đầu tự ti trong khuôn viên đại học năm nào nữa.

Nhưng mỗi đêm thanh vắng, tôi vẫn thường nhớ về mùa hè năm 1995 ấy. Nhớ về bộ mặt cay nghiệt của chú thím Hai. Nhớ về tờ năm mươi tệ rơi trên mặt đất. Và nhớ cả nụ cười hiền hậu trên mặt sạm đen của chú Ba sau khi bán đi con bò vàng.

Có những món nợ phải trả. Và có những ân tình phải báo đáp.

Tết năm 2013, sau khi xử lý xong mọi việc ở công ty, tôi tự cho mình một kỳ nghỉ dài. Tôi lái chiếc Audi A6 mua, dấn thân vào con đường trở về quê hương. 

Đã mười bốn năm rồi tôi không về quê ăn Tết lần nào. Năm nay, tôi phải về thôi. Về để gặp lại những người đó, đối diện với những chuyện đó, và thực hiện một sự kết thúc.

06

Trên đường cao tốc, dòng xe lưu thông ổn định. Trong xe vang lên tiếng nhạc êm dịu. Chiếc Audi A6L của tôi ánh nắng mùa đông trông như một giọt nước màu đen, lặng lẽ lướt về phía . 

Từ Bắc về quê tôi, quãng đường hơn một nghìn cây số, mất mười mấy tiếng lái xe.

Tôi không còn là phải chen chúc hai ngày một đêm trên chuyến tàu hỏa màu xanh năm xưa nữa. Thậm chí tôi có thể tùy ý lại ở trạm nghỉ để uống một ly cà phê nóng. 

Nhìn cảnh vật lùi nhanh qua cửa sổ, mười bốn năm thời gian dường như bị nén lại thành một bộ phim tua nhanh. Mỗi thước phim đều in đậm trong trí não tôi.

Hai ngày sau, tôi rời đường cao tốc, rẽ vào con đường tỉnh lộ dẫn về huyện. Cảnh tượng hai đường bắt đầu trở nên quen thuộc. Đi thêm một đoạn nữa chính là con đường xã dẫn vào làng tôi. 

Điều làm tôi ngạc nhiên là con đường đất gồ ghề năm xưa đã thành đường bê tông bằng phẳng, hai đường còn lắp đèn đường năng lượng mặt trời. Tôi , đây đều là nhờ số tiền tôi gửi về, do bố và chú Ba đứng ra lo liệu sửa sang.

Xe chạy đến đầu làng, tôi lại. Cây hòe già khổng lồ đầu làng vẫn còn đó. gốc cây, vài ông lão đang ngồi sưởi nắng. Xe tôi vừa lại, lập tức thu hút ánh nhìn của tất cả mọi người. 

Ở một ngôi làng hẻo lánh thế này, một chiếc Audi màu đen thực sự bật. Họ bàn tán xôn xao, đoán xem trong xe là nhân vật tầm cỡ nào.

Tôi không xe ngay. Tôi hạ kính cửa sổ , nhìn nơi vừa quen vừa lạ này. Những ngôi nhà trong làng đa phần đều đã được sửa sang lại, không còn là những ngôi nhà vách đất thấp bé trong ký ức của tôi nữa.

Phía xa, có hai ngôi nhà lầu đặc biệt bật. Một ngôi là nhà ba tầng tinh của chú Ba, gạch men trắng lấp lánh nắng. 

Ngôi nhà kia ở cách đó không xa, trông xám xịt và cũ kỹ. Đó chính là nhà của chú Hai Trần Phú Quý.

Đang nhìn thì có một bóng người từ cửa hàng tạp hóa trong làng bước ra. Là chú Hai. Chú già hơn trong ký ức nhiều. Tóc đã hoa râm, lưng cũng đã hơi còng. 

Chú mặc một chiếc áo khoác bông màu xanh đã bạc màu, tay xách một chai rượu trắng rẻ tiền. Có tâm trạng chú không tốt, chú cứ cúi gằm mặt, chân đá đá những viên đá đất. 

Chú không chú ý đến chiếc xe sang đường, cứ thế đi thẳng về phía tôi.

Ngay khi chú chuẩn bị đi ngang qua xe tôi, tôi nhấn còi. Một tiếng “tít”, không to nhưng đanh. Chú giật mình ngẩng đầu lên. 

Khi chú nhìn thấy khuôn mặt tôi sau lớp kính xe, cả người chú khựng lại. Chai rượu trong tay chú rơi “choang” đất. Rượu đổ lênh láng, bốc mùi cồn nồng nặc. Miệng chú há hốc, đôi mắt đầy ngạc không thể tin .

“Niệm Niệm?”

Chú ướm hỏi một tiếng, giọng run rẩy. Tôi mỉm cười với chú.

“Chú Hai, đã lâu không gặp.”

Giọng tôi bình thản.

Tiếng “Chú Hai” này giống như một cái công tắc, khiến chú bừng tỉnh khỏi cơn ngạc. mặt chú lập tức nặn ra một nụ cười nịnh bợ, nụ cười đó còn khó coi hơn cả khóc.

“Ái chà! Đúng là Niệm Niệm rồi! Cháu… cháu về bao thế? Sao lại đi chiếc xe đẹp thế này?”

Vừa nói, chú vừa xoa xoa tay, lúng túng đi vòng quanh xe tôi một lượt. Trong ánh mắt đầy tham lam và ngưỡng mộ. Tôi nói: “Cháu vừa về đến nơi.”

Chú vội vàng khúm núm: “Về là tốt rồi, về là tốt rồi! Cháu thật sự là niềm tự hào của nhà họ Trần ta! Giỏi , thật sự là giỏi rồi! Chiếc xe này chắc tốn nhiều tiền lắm nhỉ? Có khi còn nhiều hơn cả số tiền mà chú Hai cháu thấy trong cả đời này ấy chứ!”

Lời nói của chú bây so với mười bốn năm đúng là hai người khác hẳn. Tôi nhìn chú, không nói lời nào. Chú bị tôi nhìn đến mức hơi chột dạ, nụ cười trên mặt thêm gượng gạo. Chú khẽ ho hai tiếng, dường như đang sắp xếp từ ngữ.

“Cái đó… Niệm Niệm này. Cháu xem, bây cháu có bản lĩnh như vậy. họ cháu, Trần Minh, cháu cũng đấy. Nó không được tích sự , đến vẫn chưa có việc làm chính đáng. Cháu xem… có thể nào…”

Chú trơ trẽn cuối cùng cũng nói ra: “Có thể sắp xếp cho cháu một công việc trên thành phố được không? Không cần tốt đâu, có việc làm là được, đừng để nó suốt ngày lêu lổng trong làng nữa.”

Tôi nhìn chú. Nhìn mặt đầy nếp nhăn, đầy nịnh hót và toan tính đó. Mười bốn năm , chính mặt này đã bảo con đi học là đồ lỗ vốn. Mười bốn năm , chính mặt này đã bảo tám ngàn tệ có thể thêm được vợ nữa. Bây , chú lại đứng đây, khép nép cầu xin tôi tìm việc cho đứa con trai mà chú luôn tự hào.

Đúng là đạo trời tuần hoàn. Nụ cười trên môi tôi sâu hơn. Tôi không trả lời chú ngay, nhìn chú rồi chậm rãi nói:

“Chú Hai, chuyện này…”

Tôi lại một , hài lòng nhìn thấy mặt căng thẳng lẫn mong chờ của chú.

“Chúng ta về nhà rồi hãy từ từ nói.”

Nói xong, tôi kéo kính xe lên, khởi máy. Chiếc Audi A6L bình thản lướt qua người chú, để lại chú cùng đống mảnh kính vỡ đất ở phía sau. Tôi , vở kịch hay bắt đầu.

07

Xe tôi ngôi nhà ba tầng tinh của chú Ba. Thậm chí không cần tôi bấm còi, trong sân đã có một nhóm người ùa ra. Đi đầu là bố tôi và chú Ba. Cả hai đều đã già đi, nhưng lưng thì thẳng tắp, mặt không giấu kích và tự hào. 

Mẹ tôi và thím Ba theo sau, tay lau vào tạp dề, hốc mắt ai cũng đỏ hoe. Còn có một thanh niên đang nắm tay một trẻ, đứng có rụt rè ở phía sau. 

Đó là họ tôi, Trần Phong. đã trưởng thành và cưới vợ rồi.

Tôi đẩy cửa xe bước . Đôi giày cao gót chạm vào nền bê tông của sân nhà, phát ra tiếng giòn giã. Tiếng đó như tuyên cáo sự trở về của tôi.

“Niệm Niệm.”

Giọng bố tôi run rẩy. Ông muốn tiến lên nhưng lại có do dự, cứ như thể tôi không phải con ông mà là một vị khách quý cần phải ngước nhìn. Tôi bước nhanh tới, ôm chầm ông.

“Bố, con về rồi.”

Giọng tôi cũng nghẹn ngào. Đôi bàn tay thô ráp của ông khẽ vỗ nhẹ lên lưng tôi.

“Về là tốt rồi, về là tốt rồi.”

Tôi buông bố ra rồi lại ôm mẹ.

“Mẹ, đừng khóc nữa, con phải đã về đây rồi sao.”

Mẹ tôi rơi nước mắt, gật đầu liên tục. Sau đó là chú Ba. Khi tôi chìa tay ra, chú theo phản xạ lau tay vào ống quần. Tôi trực tiếp nắm đôi bàn tay đầy vết chai và những vết nứt nẻ của chú.

“Chú Ba.”

Chú nhìn tôi, môi run bần bật, không nói được một câu hoàn chỉnh.

“Đứa trẻ ngoan… đứa trẻ ngoan…”

Thím Ba nắm tay tôi, nhìn ngắm từ trên .

“Gầy đi rồi, ở ngoài kia chắc chắn là chịu không ít khổ cực.”

Tôi mỉm cười lắc đầu: “Thím Ba, con béo lên đấy chứ, tại quần áo này mặc vào trông gầy thôi.”

Ánh mắt tôi cuối cùng lại ở Trần Phong và vợ cậu ấy.

“Tiểu Phong.”

Cậu ấy cười hì hì, gãi gãi đầu: “Chị.”

vợ cạnh rụt rè gọi một tiếng: “Chị ạ.”

Tôi từ trong xe ra một chiếc túi lớn đã chuẩn bị sẵn. 

trong là quà tôi mang về cho mọi người. Quà cho bố và chú Ba là trà và rượu thượng hạng. Cho mẹ và thím Ba là khăn quàng cổ cashmere. Cho vợ chồng Trần Phong là điện thoại đời nhất. 

Họ cứ đùn đẩy, nhất quyết không chịu nhận. Tôi bảo: “Mọi người cứ cầm , đây là lần đầu con về nhà ăn Tết, đây là lòng thành của con.”

Cả nhà vây quanh tôi, bước vào ngôi nhà lầu xinh đẹp. Trong nhà sạch sẽ sáng sủa, trang trí khác nhà ở thành phố. Tivi LCD, bộ sofa, máy giặt tự . Trên tường, ở vị trí bật nhất, treo một tấm ảnh gia đình cỡ lớn. 

Đó là tấm ảnh tôi đã yêu cầu họ ra tiệm ảnh đẹp nhất huyện để chụp vào một năm . Trong ảnh, ai nấy đều cười rạng rỡ.

Mẹ và thím Ba bận rộn trong bếp để nấu một bàn thức ăn lớn. Bố và chú Ba kéo tôi ngồi , hỏi han đủ thứ. Hỏi lái xe có mệt không, hỏi mùa đông Bắc có lạnh không. 

Họ cẩn thận tránh né mọi chủ đề về công việc và tiền bạc, cứ như thể những thứ đó sẽ tạo ra một bức tường vô hình giữa chúng tôi.

Tôi hiểu tâm ý của họ. Tôi chủ kể về công việc của mình, dùng những lời lẽ bình dị nhất để họ hiểu tôi đang làm . 

Kể cho họ nghe rằng tất cả những tôi có đều do tôi tự mình nỗ lực đường đường chính chính mà đạt được. Chú Ba nghe xong không ngừng gật đầu, ánh mắt ngày sáng rực. 

Chú bảo: “Cái gốc nhà họ Trần ta không có bị lệch, đi đến đâu cũng không lo chết đói.”

Bữa trưa không khí náo nhiệt đến cực điểm. Trên bàn bày đầy các món ăn, nhiều món là sở thích của tôi hồi nhỏ. Bố và chú Ba đều uống rượu, mặt đỏ gay. Bố tôi nâng chén:

“Chén này, kính Niệm Niệm nhà ta. Con bé là phúc đức mấy đời nhà họ Trần tu được.”

Chú Ba cũng nâng chén:

“Việc đúng đắn nhất đời này tôi làm, chính là bán con bò năm ấy.”

Nước mắt tôi không kìm được nữa, hòa cùng rượu mà uống cạn.

Bữa cơm đó chúng tôi ăn lâu, từ lúc giữa trưa cho đến khi mặt trời ngả bóng về tây. Sau bữa ăn, thím Ba bưng trà nóng và hoa quả lên. 

Cả gia đình ngồi trên sofa, vừa xem tivi vừa trò chuyện gia đình. Sự ấm áp và an nhàn này chính là thứ tôi khao khát nhất suốt mười bốn năm bôn ba ngoài.

Đang nói chuyện, bố tôi chợt nhớ ra điều đó. Ông nhìn tôi, có ngập ngừng:

“Niệm Niệm, vừa nãy ở đầu làng, con gặp chú Hai con à?”

Tôi gật đầu: “Vâng, gặp rồi ạ.”

Mẹ tôi lập tức tiếp lời: “Ông ta không nói khó nghe chứ?”

Tôi bảo: “Dạ không. Chú ấy cầu xin con tìm việc cho con trai chú ấy là Trần Minh.”

Căn phòng bỗng chốc im lặng. Bố và chú Ba nhìn nhau rồi đều thở dài. Bố tôi nói: “Cái ông Trần Phú Quý này, da mặt ngày dày. Năm xưa ông ta đối xử với con thế nào, ông ta quên rồi sao?”

Chú Ba cũng nói: “Phải đấy Niệm Niệm, cháu đừng để ý đến lão. Những năm qua lão nói xấu cháu trong làng không ít đâu. thấy cháu thành đạt lại muốn đến hưởng sái, làm có lý đó.”